Τι αλλάζει και τι μένει ίδιο
Ο νέος εκλογικός νόμος για την τοπική αυτοδιοίκηση προβλέπει την κατάργηση του δεύτερου γύρου, μέσα από ένα καινοτόμο σύστημα “διπλής” ψήφου. Οι πολίτες θα εξακολουθούν να επιλέγουν τον συνδυασμό και να σταυρώνουν συμβούλους όπως σήμερα, όμως πλέον θα έχουν τη δυνατότητα να δηλώνουν και μία δεύτερη, προαιρετική, επιλογή υποψηφίου δημάρχου ή περιφερειάρχη.
Αν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το απαιτούμενο ποσοστό (ενδεικτικά 42%-50%), οι εναλλακτικές ψήφοι θα προστίθενται στους δύο πρώτους και θα αναδεικνύεται ο νικητής, χωρίς επαναληπτική ψηφοφορία.
Η άγνωστη πρόταση που είχε τεθεί στο συνέδριο της ΚΕΔΕ
Η ιδέα για σύστημα μονής κάλπης με εναλλακτική ψήφο δεν είναι εντελώς καινούργια. Είχε συζητηθεί ήδη από τον Νοέμβριο 2023, στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο, στο πλαίσιο προβληματισμού για τη συμμετοχή των πολιτών και την εξοικονόμηση πόρων. Ωστόσο, τότε δεν είχε λάβει δημοσιότητα ή θεσμική μορφή, κάτι που αλλάζει με την κατάθεση του νομοσχεδίου.
Τα επιχειρήματα του ΥΠΕΣ
Το Υπουργείο Εσωτερικών, που επεξεργάζεται το νέο εκλογικό πλαίσιο, εστιάζει σε τρεις βασικούς άξονες: ενίσχυση της συμμετοχής, περιορισμό της αποχής και μείωση του κόστους. Όπως σημειώνεται, η διαδικασία του β’ γύρου επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, διακόπτει τη λειτουργία σχολείων και δικαστηρίων, και καθιστά δύσκολη τη συμμετοχή των ετεροδημοτών, που πρέπει να ταξιδέψουν δύο φορές μέσα σε μία εβδομάδα.
Η θέση της ΚΕΔΕ: “Καμία έκπτωση στη Δημοκρατία”
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, μέσω του προέδρου της Λάζαρου Κυρίζογλου, κρατά στάση επιφυλακτική, ζητώντας να εξασφαλιστεί ότι η νέα διαδικασία δεν θα υποβαθμίσει την πολιτική αντιπροσωπευτικότητα. «Ναι στην αποφυγή δεύτερων γύρων, αλλά χωρίς έκπτωση στη Δημοκρατία και χωρίς να υπονομεύεται η πολιτική αυτονομία της τοπικής κοινωνίας», σημειώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας την ανάγκη θεσμικής διαβούλευσης.
Προβλήματα που καλείται να λύσει η αλλαγή
Η αυξημένη αποχή στον δεύτερο γύρο, η απουσία ρύθμισης για ετεροδημότες και το υψηλό διοικητικό και οικονομικό κόστος είναι μεταξύ των χρόνιων προβλημάτων που στοχεύει να αντιμετωπίσει η νέα πρόταση. Ειδικά η συμμετοχή των νέων και των πολιτών που εργάζονται μακριά από τον τόπο ψήφου αποτελεί διαρκές αίτημα, που ενδεχομένως να ενισχυθεί με ένα πιο ευέλικτο και συμπυκνωμένο σύστημα.
Το νέο εκλογικό σύστημα φέρνει οικονομία και ταχύτητα, αλλά όχι χωρίς ερωτήματα για τη λαϊκή εντολή
Τα θετικά: Συμμετοχή, εξοικονόμηση, ευκολία
Η διενέργεια των εκλογών σε έναν γύρο περιορίζει σημαντικά τα έξοδα και τη διοικητική επιβάρυνση. Επίσης, μειώνει τη χρονική απόσταση μεταξύ ψήφου και ανάληψης καθηκόντων από τις νέες αρχές. Η προαιρετική δεύτερη ψήφος μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή, δίνοντας μια πιο ολοκληρωμένη έκφραση της πολιτικής βούλησης του ψηφοφόρου.
Οι ενστάσεις: Ψηφοφόροι δεύτερης ταχύτητας;
Υπάρχει ο κίνδυνος οι πολίτες που ψήφισαν μικρότερους συνδυασμούς να δουν την ψήφο τους να μετατρέπεται σε εργαλείο ενίσχυσης των δύο πρώτων, χωρίς να έχουν ουσιαστικό λόγο στον τελικό γύρο. Το κατά πόσο θα γίνεται δίκαιη κατανομή των εναλλακτικών ψήφων ή αν αυτές θα αλλοιώνουν τη λαϊκή εντολή, παραμένει αντικείμενο προβληματισμού.
Το δίλημμα της στρατηγικής ψήφου
Το νέο σύστημα πιθανώς να οδηγήσει σε στρατηγικές επιλογές, με ψηφοφόρους να προτιμούν ασφαλείς δεύτερες επιλογές, για να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα. Αυτό ενδεχομένως να μειώσει τη στήριξη σε νέους ή ανεξάρτητους υποψηφίους, περιορίζοντας το πολιτικό εύρος της τοπικής δημοκρατίας.
Η κατάργηση του δεύτερου γύρου αποτελεί σίγουρα μια τομή. Όμως όπως κάθε τομή, απαιτεί διάλογο, διαφάνεια και ισχυρές εγγυήσεις πολιτικής νομιμοποίησης.
Ο Σταυρός της Φωτιάς στη Φανερωμένη Κορινθίας – Μια Ζωντανή Προσευχή από τις Κορφές των Βουνών
