Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στη Συρία υπογραμμίζουν ότι η περιοχή παραμένει στο έλεος της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκακιέρας, όπου ισχυρές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις μοιράζουν γη και πλούτο. Στη διαδικασία αυτή, οι λαοί της Μέσης Ανατολής αντιμετωπίζουν αδιάλειπτα πολέμους, καταστροφή και προσφυγιά. Οι πρόσφατες εξελίξεις και δηλώσεις από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, την Τουρκία, τη Ρωσία και άλλες εμπλεκόμενες δυνάμεις, καθιστούν σαφές ότι ο έλεγχος της Συρίας περνάει μέσα από σύνθετα παζάρια και βίαιες ανακατατάξεις.
Οι ΗΠΑ και ο “αγώνας για σταθερότητα”
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, διατηρώντας στρατιωτικές δυνάμεις στην ανατολική Συρία, επικαλούνται την αποφυγή της επανεμφάνισης του ISIS και την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Παράλληλα, δια στόματος του υφυπουργού Άμυνας για τη Μέση Ανατολή, Ντάνιελ Σάπιρο, στέλνουν το μήνυμα ότι η πτώση του καθεστώτος Άσαντ δεν είναι κάτι για το οποίο «θα χυθούν δάκρυα». Στην πραγματικότητα, η παρουσία των ΗΠΑ συνδέεται με τη διατήρηση γεωπολιτικής επιρροής σε μια περιοχή κρίσιμη για τις διεθνείς ισορροπίες.
Το Ισραήλ και η “στρατηγική ευκαιρία”
Το Ισραήλ, που κατέχει παράνομα τα Υψίπεδα του Γκολάν, συνεχίζει να ενισχύει τη στρατιωτική του παρουσία στη Συρία, με τον υπουργό Διασποράς να προτρέπει για περαιτέρω διείσδυση σε βάθος συριακού εδάφους. Ενδεικτική είναι η αναφορά σε βομβαρδισμό εργοστασίου παραγωγής χημικών όπλων, με πρόσχημα την εξάλειψη απειλών κατά των «στρατηγικών συμφερόντων» του Ισραήλ. Παράλληλα, η ενίσχυση της συμμαχίας με τις κουρδικές δυνάμεις στα βορειοανατολικά της χώρας θεωρείται ευνοϊκή εξέλιξη για το Ισραήλ, καθώς προσφέρει έμμεσο έλεγχο στις περιοχές αυτές.
“Η Τουρκία ως Περιφερειακός Παίκτης στη Συρία: Επεκτατικές Φιλοδοξίες και Ιμπεριαλιστικά Παζάρια”
Η Τουρκία, κατέχοντας επίσης συριακά εδάφη, συνεχίζει να στηρίζει δυνάμεις τζιχαντιστών που δρουν στην περιοχή. Ο υπουργός Άμυνας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η πτώση του καθεστώτος Άσαντ «δεν έγινε σε μια μέρα», υπογραμμίζοντας την 13ετή εμπλοκή της Συρίας σε έναν αδιάκοπο κύκλο πολέμου. Παράλληλα, με διπλωματική γλώσσα, υποστηρίζει την ανάγκη διεθνούς δράσης για την ανοικοδόμηση της χώρας, ενώ παραμένει ένας από τους κύριους παράγοντες που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας.
Ρωσία: Εγγυητής ή αποδυναμωμένος παίκτης;
Η Ρωσία, που αποτελεί έναν από τους βασικούς συμμάχους του Άσαντ, φαίνεται να επανεξετάζει τη στρατηγική της. Η ανακοίνωση της αποχώρησης του Άσαντ συνοδεύεται από ισχυρισμούς ότι οι στρατιωτικές της βάσεις παραμένουν σε κατάσταση επιφυλακής. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη εμπλοκή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η οικονομική της αποδυνάμωση δημιουργούν ερωτήματα για το μέλλον της στρατηγικής της στη Συρία.
Τα σενάρια για το μέλλον της Συρίας
Η συζήτηση γύρω από τον διαμοιρασμό της Συρίας περιστρέφεται γύρω από το ποιες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις θα επικρατήσουν. Οι αναφορές στους τζιχαντιστές ως «αντιπολίτευση» ή «αντάρτες» συνεχίζουν να προσδίδουν νομιμοφάνεια σε δυνάμεις που ευθύνονται για εκτεταμένες καταστροφές και εγκλήματα. Παράλληλα, οι διπλωματικές παρεμβάσεις χωρών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ο ΟΗΕ υποτίθεται πως υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη για σταθερότητα, αλλά επί της ουσίας ενισχύουν την εικόνα μιας περιοχής παραδομένης σε γεωπολιτικά συμφέροντα.
Συμπεράσματα
Η Συρία αποτελεί το επίκεντρο ενός πολύπλοκου γεωπολιτικού παιχνιδιού, όπου ο έλεγχος των πόρων και η στρατηγική θέση της χώρας καθορίζουν τις κινήσεις των ισχυρών. Για τους λαούς της περιοχής, όμως, αυτό το παιχνίδι ισοδυναμεί με συνεχή όλεθρο και αβεβαιότητα. Η ειρήνη και η ανοικοδόμηση της Συρίας απαιτούν την απομάκρυνση των ξένων στρατευμάτων και τον σεβασμό της εδαφικής της ακεραιότητας, μακριά από ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και διπλωματικά παζάρια.
Nίκος Νικολόπουλος
“Η Δυναστεία της Απληστίας: Τα Θανάσιμα Λάθη και η Πτώση της Οικογένειας Τυπάλδου
