Ο Θεόδωρος Μανιατέας, τσαγκάρης από την Κόρινθο και στέλεχος του ΚΚΕ, υπήρξε μία από τις 200 ηρωικές μορφές που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Ήταν υποψήφιος δήμαρχος Κορίνθου το 1934, υποψήφιος βουλευτής Κορινθίας το 1935 με το Ενιαίον Μέτωπον Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων (ΕΜΕΑ) και το 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο, όπως αναφέρει ο Γ. Κουβάς στον Ριζοσπάστη της εποχής.
Θεόδωρος Μανιατέας το 1935
Ο ίδιος, αν και φτωχός βιοπαλαιστής, ανέπτυξε πλούσια πολιτική και αντιστασιακή δράση. Τα αδέλφια του είχαν σκοτωθεί στις μάχες της Μικράς Ασίας, και η μοίρα έμελλε να είναι εξίσου σκληρή και για τον ίδιο και την οικογένειά του.
Το σπίτι στο οποίο έζησε για λίγα χρόνια στον Συνοικισμό της Κορίνθου σώζεται ακόμη. Εκεί μεγάλωσαν έξι γυναίκες μόνες και κυνηγημένες: πέντε κόρες και μια χήρα που πάλεψε να μεγαλώσει τα ορφανά της σε συνθήκες κόλασης. Ένα από τα παιδιά δεν άντεξε και «έφυγε» νωρίς. Οι δύο μεγαλύτερες κόρες, 15 και 16 ετών —η μία ήταν η μητέρα μου— στάλθηκαν στην εξορία, με αντάλλαγμα την παράδοση του παππού στο καθεστώς Μεταξά. Το τίμημα της αντίστασης δεν σταματούσε στην εκτέλεση. Βάραινε και τους ζωντανούς.
Η άρνηση της σωτηρίας – Δίπλα στον Σουκατζίδη
Ο Μανιατέας, ως τσαγκάρης, αποδείχθηκε «χρήσιμος» για τους Γερμανούς μέσα στη φυλακή: του ζητούσαν να επιδιορθώνει τις μπότες τους. Όπως και στον Ναπολέοντα Σουκατζίδη —γραμματέα της ΟΚΝΕ και μεταφραστή των Γερμανών— του έγινε πρόταση να εξαιρεθεί από τη λίστα των εκτελεσμένων λόγω αυτής της χρησιμότητας.
Απόκομμα λίστας με τα ονόματα των διακοσίων ηρώων της Καισαριανής
Οι δύο άνδρες ρώτησαν αν η απόσυρση των ονομάτων τους θα σήμαινε μείωση του αριθμού των εκτελέσεων. Όταν οι Γερμανοί απάντησαν πως «200 θα εκτελεστούν έτσι κι αλλιώς», και οι δύο αρνήθηκαν την προσφορά. Προτίμησαν να σταθούν πλάι στους συντρόφους τους. Ίσοι. Ακλόνητοι. Μέχρι τέλους.
Οι 200 της Καισαριανής και τα εγκλήματα που έμειναν ατιμώρητα
Οι 200 της Καισαριανής δεν ήταν τα μόνα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας και των Ελλήνων συνεργατών τους. Εκείνη την περίοδο, δεκάδες ακόμη πολιτικοί κρατούμενοι και αντιστασιακοί εκτελέστηκαν ή βασανίστηκαν από ταγματασφαλίτες σε όλη τη χώρα — ανάμεσά τους και στην Κορινθία.
Κάτοικοι παραδίδονταν από “γνωστούς-άγνωστους” συνεργάτες, ενώ οι μηχανισμοί του κράτους μετά την Απελευθέρωση φρόντισαν όχι για την τιμωρία, αλλά για την ενσωμάτωση πολλών συνεργατών των ναζί στον κρατικό μηχανισμό και τα σώματα ασφαλείας.
Μνήμη και Τιμή
Ο Θεόδωρος Μανιατέας δεν έπεσε τυχαία. Δεν ήταν ένας αριθμός στη λίστα των 200. Ήταν ένας πατέρας, ένας παππούς, ένας λαϊκός άνθρωπος που σήκωσε στους ώμους του όχι μόνο τις μπότες των Γερμανών, αλλά το βάρος της αξιοπρέπειας ενός λαού. Και δεν λύγισε.
Το παρόν αφιέρωμα γράφεται από τον εγγονό του, Νίκο Νικολόπουλο, με τιμή και ευθύνη απέναντι στην ιστορία της οικογένειας και της πατρίδας μας..
Πηγές:
-
Βασίλης Καρδάσης, Η Κορινθία στην Κατοχή και στην Αντίσταση, Βιβλιόραμα, 2004.
-
Δήμος Κουφοντίνας, Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης στην Πελοπόννησο, Αθήνα, 1980.
-
Σπύρος Καλογήρου, Τα Τάγματα Ασφαλείας στην Πελοπόννησο, ΙΛΕΠ.
-
Αρχεία ΕΑΜ – ΕΛΑΣ (ΓΑΚ), μαρτυρίες Κορινθίας.
-
Γ. Κουβάς, Ριζοσπάστης, αρχείο 1934–1936.
-
Προσωπικές μαρτυρίες και οικογενειακό αρχείο του εγγονού του Νίκου Νικολόπουλου.
