Η απουσία κοινωνικής πολιτικής αφήνει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους –κυρίως ηλικιωμένους και μεσήλικες– χωρίς στήριγμα, χωρίς φωνή, χωρίς σύνδεση.
Διαβάστε το άρθρο
Σε μία εποχή βαθιών κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών, μια νέα διεθνής μελέτη φέρνει στο φως μια πραγματικότητα που πολλοί βιώνουν αθόρυβα: η Ελλάδα αναδεικνύεται πρώτη σε μοναξιά ανάμεσα σε 29 χώρες της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Μέσης Ανατολής, με την Κύπρο να ακολουθεί στενά.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging & Mental Health, δεν αποκαλύπτει απλώς στατιστικά – αποτυπώνει τον αντίκτυπο της απουσίας κοινωνικής πολιτικής στον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης υπόστασης: την ανάγκη για συντροφικότητα, επικοινωνία και ένταξη.
Όταν οι άνθρωποι γερνούν μόνοι
Η μοναξιά δεν είναι απλώς ένα αίσθημα – είναι ένας παράγοντας κινδύνου για την υγεία, ισοδύναμος με το κάπνισμα 15 τσιγάρων την ημέρα, όπως έχει δηλώσει ο πρώην Γενικός Χειρουργός των ΗΠΑ, Dr. Vivek Murthy. Οι συνέπειες της κοινωνικής αποσύνδεσης περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, άνοιας, καρδιακών παθήσεων και πρόωρου θανάτου.
Κι όμως, η μοναξιά στη χώρα μας δεν αποτελεί απλώς «ατομικό πρόβλημα». Είναι το αποτέλεσμα της σταδιακής αποδόμησης των κοινωνικών υποδομών και της αδιαφορίας στην χάραξη μακρόπνοων πολιτικών στήριξης για τον ηλικιωμένο και τον μεσήλικα πολίτη.
Αδύναμα δίχτυα, ανύπαρκτες παρεμβάσεις
Η μελέτη εντοπίζει αιτίες όπως η οικονομική αστάθεια, τα ασθενικά δίκτυα κοινωνικής πρόνοιας και η αποδυνάμωση των παραδοσιακών οικογενειακών δομών, που αφήνουν όλο και περισσότερους ανθρώπους χωρίς στήριγμα. Σε αντίθεση, χώρες με ισχυρές κοινωνικές πολιτικές –όπως η Δανία ή η Ελβετία– καταγράφουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά μοναξιάς.
Η απουσία δομών κοινωνικής ένταξης, το ανεπαρκές σύστημα φροντίδας ηλικιωμένων, η έλλειψη προγραμμάτων ενδυνάμωσης και η υποστελέχωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας καθιστούν το πρόβλημα οξύ. Και δεν αφορά μόνο την τρίτη ηλικία. Οι μεσήλικες, οι άνεργοι, οι φροντιστές και όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτοι.
Η μοναξιά ως δείκτης κοινωνικής αποτυχίας
Δεν πρόκειται για σύμπτωση ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της λίστας μοναξιάς, την ώρα που καταγράφει και υψηλά ποσοστά ψυχικών διαταραχών και αυτοκτονιών. Η μοναξιά είναι το σύμπτωμα, όχι η ρίζα. Η ρίζα βρίσκεται στην απουσία κοινωνικού οράματος και φροντίδας για τον άνθρωπο.
Σε μια χώρα που ο πληθυσμός γερνάει, που η εργασία αποσαθρώνεται, και που οι θεσμοί αλληλεγγύης φθίνουν, η αντιμετώπιση της μοναξιάς δεν μπορεί να είναι ευθύνη του ατόμου. Χρειάζεται πολιτική βούληση, δημόσια επένδυση και μια κουλτούρα που θα βάζει ξανά τον άνθρωπο στο κέντρο.
Ώρα για παρεμβάσεις, όχι ευχές
Η μοναξιά δεν θα εξαλειφθεί με ευχολόγια ή επικοινωνιακές καμπάνιες. Απαιτείται η δημιουργία δομών κοινωνικής ένταξης, κοινοτικών κέντρων, δωρεάν υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ενίσχυση της ενεργούς γήρανσης, αλλά και πολιτικές που δεν θα αφήνουν τον άνθρωπο μόνο του μπροστά στις προκλήσεις της ζωής.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει αυτή την κρίση. Γιατί μια κοινωνία που αφήνει τους ανθρώπους της να γερνούν μόνοι, είναι μια κοινωνία που έχει ήδη γεράσει επικίνδυνα.
Μ.Π.Ν.
Παίζουμε για τη “Φλόγα” – Μια αγκαλιά αγάπης για τα παιδιά που μας χρειάζονται
