Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ: Δύο βαθιά και ευρύτερα σκάνδαλα με τις επιδοτήσεις βοσκοτόπων και η συγκάλυψη της κυβέρνησης
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που ξαφνικά απασχόλησε την επικαιρότητα πριν από μερικές μέρες, είναι πολύ πιο βαθύ και εκτεταμένο από ό,τι φαίνεται αρχικά. Δεν πρόκειται απλά για μεμονωμένες λαμογιές, αλλά για δύο διακριτά αλλά αλληλένδετα σκάνδαλα που αφορούν τις επιδοτήσεις βοσκοτόπων.
Το πρώτο αφορά τις παράνομες κοινοτικές ενισχύσεις που εισέπρατταν διάφοροι παριστάνοντας τους ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές βοσκότοπων. Το ζήτημα αυτό ήταν σε γνώση των προέδρων του ΟΠΕΚΕΠΕ, όλων των υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης της κυβέρνησης Μητσοτάκη, και τελικά του ίδιου του πρωθυπουργού, στο πλαίσιο του λεγόμενου επιτελικού κράτους.
Ακόμη και σε απομακρυσμένες και δύσβατες περιοχές, όπως ο Γράμμος, στήθηκαν ιδιωτικά «βοσκοτόπια» για να αποκομίζονται επιδοτήσεις από δημόσιες εκτάσεις.
Από το 2019 έως σήμερα, πέντε διαφορετικοί υπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης διόρισαν έξι προέδρους στον ΟΠΕΚΕΠΕ, με εξαίρεση τον Γρηγόριο Βάρρα, ο οποίος συνέβαλε στην αποκάλυψη του σκανδάλου και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τον τότε υπουργό Βορίδη. Ο τελευταίος διορισμός, του επίτιμου προέδρου Εφετών Νίκου Σαλάτα, φέρεται να είχε σκοπό τη συγκάλυψη των υποθέσεων, που άρχισαν να εκδικάζονται από το 2024 και συνεχίζουν να καθυστερούν λόγω των συνεχών αναβολών.
Παράλληλα, αποκαλύφθηκε πως έχουν δοθεί παράνομες επιδοτήσεις ακόμα και σε… νεκρούς, επιβεβαιώνοντας το μέγεθος της αδιαφάνειας και της διαφθοράς στο σύστημα επιδοτήσεων. Πρόσφατα ξεκίνησε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου η δίκη για επτά κατηγορούμενους, που εμπλέκονται σε απάτη με κοινοτικές ενισχύσεις κατά την περίοδο 2019-2020, κυρίως σε προγράμματα για νέους αγρότες. Κάποιοι από τους εμπλεκόμενους έχουν ήδη επιστρέψει τα αδικαιολόγητα ποσά, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται.
Το δεύτερο, μεγαλύτερο σκάνδαλο αφορά το σχέδιο αποχαρακτηρισμού 50 εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και δασικών εκτάσεων μέσω του νόμου 4351/2015, με το πρόσχημα της διατήρησης των επιδοτήσεων στους κτηνοτρόφους. Στην πραγματικότητα, το μέτρο αυτό εξυπηρετεί την παραχώρηση δημόσιας γης σε ιδιώτες και τη συστηματική καταπάτηση και αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
Βασικός εμπνευστής αυτού του σχεδίου ήταν η εταιρία «Nerco Ν. ΧΛΥΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Α.Ε.Μ.», που το 2015 υπέγραψε συμβόλαιο με το ΥΠΑΑΤ για την τεχνική καταγραφή των βοσκοτόπων της χώρας. Η σχετική έκθεση ολοκληρώθηκε το 2015, όμως αποσύρθηκε από την ιστοσελίδα του υπουργείου το 2022, καθώς άρχισαν προκαταρκτικές δικαστικές εξετάσεις για τις παράνομες επιδοτήσεις.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, υποτίθεται ότι ιδρύθηκε για να εξασφαλίζει τη διαφάνεια και τη νομιμότητα στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατες αποκαλύψεις και στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ο οργανισμός γνώριζε επί χρόνια για τις εικονικές δηλώσεις εκτάσεων και τις πλασματικές ενισχύσεις που εκδίδονταν μαζικά.
Οι αριθμοί σοκάρουν:
-
Σε αναδασωτέες και απρόσιτες εκτάσεις σε Κρήτη, Φλώρινα, Κοζάνη, ακόμα και σε ακατοίκητες νησίδες όπως το Γαϊδουρονήσι, δηλώνονταν χιλιάδες στρέμματα ως «βοσκότοποι».
-
Οι παράνομες επιδοτήσεις, σύμφωνα με εκτιμήσεις που εξετάζει η Αρχή για τη Διαφάνεια και το ΣΔΟΕ, ξεπερνούν τα 20 εκατομμύρια ευρώ μόνο για την τελευταία τριετία.
-
Το Υπουργείο είχε λάβει σχετική προειδοποίηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το 2021 (σύμφωνα με έκθεση της OLAF – της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης), χωρίς να υπάρξει καμία ουσιαστική αντίδραση.
Από τη διαφθορά στη συγκάλυψη
Αντί η κυβέρνηση να ενισχύσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, να εντοπίσει τις υπεύθυνες διοικητικές και πολιτικές δομές και να κινήσει διαδικασίες επιστροφής των παράνομων ενισχύσεων, προχωρά σε πλήρη κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ, εντάσσοντας τις αρμοδιότητές του σε έναν νέο φορέα υπό την «Εθνική Αρχή Αγροτικής Πολιτικής». Η απόφαση αυτή, που προωθήθηκε χωρίς διάλογο και με διαδικασίες fast-track, δημιουργεί εύλογες υποψίες ότι αντί για κάθαρση, επιλέγεται η θεσμική αποδόμηση και η αποσιώπηση των ευθυνών.
Πρόκειται για ένα μοντέλο «μεταρρύθμισης» που έχουμε ξαναδεί: όπου υπάρχει πρόβλημα διαφθοράς, αντί να αναζητούνται οι υπεύθυνοι, διαλύονται οι θεσμοί και αποσύρεται η δυνατότητα ελέγχου.
Η βαθύτερη παθογένεια
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μεμονωμένη. Αντανακλά τη διαχρονική αποτυχία του ελληνικού κράτους να διασφαλίσει τη διαφάνεια στην κατανομή ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων. Οι πελατειακές σχέσεις, η απουσία εσωτερικού ελέγχου, οι «ημέτεροι» που διορίζονται σε θέσεις-κλειδιά και η κουλτούρα ατιμωρησίας, έχουν υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και την αξιοπιστία της χώρας στην Ευρώπη.
Το ζήτημα είναι πλέον πολιτικό και ηθικό:
-
Θα επιλεγεί η κάθαρση και η διαφάνεια ή η συγκάλυψη και η ατιμωρησία;
-
Θα επιστραφούν τα χρήματα στους πραγματικούς δικαιούχους ή θα θαφτούν τα πορίσματα σε κάποιο γραφείο;
-
Θα αποδοθούν ευθύνες ή θα «κλείσει» η υπόθεση μαζί με τον ΟΠΕΚΕΠΕ;
Ένα αίτημα ευθύνης
Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι που καθημερινά παλεύουν για την επιβίωσή τους δεν ζητούν χάρες. Ζητούν ισονομία, δίκαιες επιδοτήσεις και θεσμούς που να λειτουργούν. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι απλώς μια υπόθεση καταχρήσεων. Είναι καθρέφτης του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εξουσία και της στάσης της απέναντι στην κοινωνία και το δημόσιο χρήμα.
Και η κοινωνία απαιτεί απαντήσεις.
Ο Αγροτικός Σύλλογος Κοζάνης και η Πανελλαδική Επιτροπή των Μπλόκων έχουν ήδη αντιδράσει:
«Η κυβέρνηση, αντί να πατάξει τα κυκλώματα των εικονικών επιδοτήσεων και να αποδώσει ευθύνες στους υπευθύνους, επιλέγει να καταργήσει τον ΟΠΕΚΕΠΕ και να προχωρήσει σε νέες δομές, οι οποίες θα ελέγχονται απευθείας από το υπουργικό γραφείο. Πρόκειται για συγκάλυψη και αυταρχισμό».
– Ανακοίνωση Πανελλαδικής Επιτροπής Μπλόκων, 24/05/2025
1. Παραπομπή στο ΦΕΚ για την κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ:
Η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ θεσμοθετήθηκε μέσω του Νόμου 5104/2024 (ΦΕΚ Α’ 56/29.03.2024), με το άρθρο 35 να προβλέπει τη σύσταση της Εθνικής Αρχής Αγροτικής Πολιτικής (ΕΘ.ΑΓ.ΠΟ.) και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων και του προσωπικού του ΟΠΕΚΕΠΕ στον νέο φορέα.
🔗 Δείτε το σχετικό ΦΕΚ εδώ (Εθνικό Τυπογραφείο)
