Επαναφορά στο σκοτάδι: Το νέο νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ και η ποινή πριν τη δίκη
Σε μια βαθιά αντιδημοκρατική εκτροπή, η κυβέρνηση φέρνει νομοσχέδιο που προβλέπει διετή αποκλεισμό φοιτητών από τα Πανεπιστήμια, εφόσον κατηγορηθούν –και όχι καταδικαστούν– για αδικήματα εντός των ιδρυμάτων και όχι μόνο. Πρόκειται για ωμή επιστροφή σε εποχές που η Δημοκρατία είχε καταλυθεί, για επανενεργοποίηση μεθόδων που θυμίζουν απευθείας το θεσμικό πλαίσιο της Χούντας.
Ποινή χωρίς δίκη: Η Δικαιοσύνη στο γύψο
Η ρύθμιση εισάγει ακραία τιμωρητικά μέτρα σε προανακριτικό στάδιο, δηλαδή πριν καν υπάρξει τελεσίδικη απόφαση δικαστηρίου. Στην ουσία, το κράτος επιβάλλει τιμωρία χωρίς απόδειξη ενοχής, αποκλείοντας φοιτητές για δύο χρόνια από τη μόρφωση, επειδή απλώς κατηγορήθηκαν. Αυτή η ρύθμιση συνιστά κατάργηση του τεκμηρίου αθωότητας, αρχή θεμελιώδη κάθε ευνομούμενης πολιτείας.
Χουντικό προηγούμενο
Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε τέτοια μέτρα. Ο αποκλεισμός από σπουδές ως μέσο πειθαναγκασμού και πολιτικής εξόντωσης εφαρμόστηκε επί Χούντας. Τότε, οι φοιτητές διώκονταν πειθαρχικά και διοικητικά πριν καν ανακριθούν από τη Δικαιοσύνη. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, όχι σαν φάρσα, αλλά σαν ευθεία απειλή απέναντι σε μια γενιά που αντιστέκεται.
Το δικαίωμα στη μόρφωση δεν είναι προνόμιο
Η μόρφωση δεν είναι παραχώρηση, δεν είναι προνόμιο, δεν είναι χάρη. Είναι δικαίωμα, και μάλιστα κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα και τις διεθνείς συνθήκες. Όταν ένα κράτος επιλέγει να στερεί το δικαίωμα αυτό προληπτικά, στην ουσία εργαλειοποιεί την Παιδεία ως μηχανισμό τιμωρίας και καταστολής.
Ποιοι είναι οι πραγματικοί στόχοι;
Παρά τις ωραιοποιημένες διατυπώσεις περί «προστασίας της ακαδημαϊκής λειτουργίας», το εύρος της διάταξης επιτρέπει την τιμωρία φοιτητών που συμμετέχουν σε ειρηνικές συγκεντρώσεις, σε διαμαρτυρίες, ακόμη και σε συμβολικές καταλήψεις. Αρκεί να θεωρηθούν “διαταραχή” από κάποια πρυτανική αρχή. Το νέο πλαίσιο δεν ποινικοποιεί απλώς τη δράση — ποινικοποιεί την ίδια τη φωνή της νεολαίας, όποιος τολμά να αντιστέκεται, να διαδηλώνει, να υπερασπίζεται το δημόσιο πανεπιστήμιο, θα στοχοποιείται, θα κατηγορείται και θα πετιέται έξω από τη σχολή του, χωρίς καν να δικαστεί.
Επιστροφή σε μια εποχή που νομίζαμε πως αφήσαμε πίσω
Με τη συγκεκριμένη ρύθμιση, το κράτος του 2025 αναιρεί τις κατακτήσεις της μεταπολίτευσης και νομοθετεί με νοοτροπία 1967. Το Πανεπιστήμιο αντί να είναι χώρος ελεύθερης σκέψης, μετατρέπεται σε χώρο επιτήρησης, ελέγχου και αυταρχισμού.
Το μήνυμα είναι καθαρό, και πρέπει να απαντηθεί εξίσου καθαρά: η γενιά των φοιτητών δεν πρόκειται να δεχτεί να σωπάσει. Η κοινωνία που σέβεται τα δικαιώματα και τις ελευθερίες δεν μπορεί να σιωπά μπροστά σε ένα τέτοιο πισωγύρισμα.
Δεν θα τους περάσει
Όχι στην ποινή πριν τη δίκη. Όχι στον αποκλεισμό της γνώσης. Όχι στην επιστροφή των χουντικών πρακτικών.
Καλούμε κάθε σκεπτόμενο πολίτη, κάθε δημοκράτη, κάθε νέο άνθρωπο:
Να σταθεί απέναντι σε αυτή την επιστροφή στο σκοτάδι.
Να υπερασπιστεί τη δημοκρατία στα Πανεπιστήμια.
Να πει όχι στην ποινή πριν τη δίκη. Όχι στη σιωπή. Όχι στην υποταγή.
Σημείωση:
Το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διαβούλευσης. Ελπίζουμε πως η κυβέρνηση δεν θα αποτολμήσει μια τόσο σοβαρή ολίσθηση, που παραπέμπει σε αυταρχικές πρακτικές άλλων εποχών.
Μ.Π.Ν.
