Η παλιά Κόρινθος δεν ήταν μόνο μια πόλη – ήταν μια κοινότητα, μια ζεστή αγκαλιά γεμάτη πρόσωπα, μυρωδιές, συνήθειες και τόπους που χάραξαν γενιές. Οι γωνιές της μιλούσαν με φωνές παιδιών, οι πλατείες της έσφυζαν από ζωή, και κάθε γειτονιά είχε τη δική της ιστορία. Σήμερα, μέσα από μαρτυρίες ηλικιωμένων που κρατούν ζωντανή τη μνήμη, ταξιδεύουμε σε εκείνη την Κόρινθο που χτίστηκε με αγάπη και χάθηκε συχνά στο όνομα της «ανάπτυξης» που ποτέ δεν ήρθε όπως την υποσχέθηκαν.
«Το Τουριστικό ήταν η καρδιά μας – και το κατεδάφισαν»
Πηγή εικόνας
Το Τουριστικό του Δήμου υπήρξε για δεκαετίες σημείο αναφοράς για την Κόρινθο – όχι μόνο για την πανοραμική του θέα, αλλά κυρίως για όσα συμβόλιζε: τη ζωντανή, θαλασσινή ταυτότητα της πόλης και τη βαθιά σύνδεση των Κορινθίων με την αγαπημένη τους παραλία, το Μαϊάμι. Εκεί συναντιόνταν γενιές, εκεί άφηναν το αποτύπωμά τους καθημερινές στιγμές και καλοκαιρινές αναμνήσεις. Το κατεδάφισαν με την υπόσχεση ότι στη θέση του θα δημιουργηθεί κάτι καλύτερο – όμως μαζί με το Τουριστικό χάθηκε και η παραλία. Κι αυτό το “κάτι καλύτερο” δεν το είδαμε ποτέ.
«Η πλατεία Περιβολάκια ήταν παράδεισος – με παγόνια και λουλούδια»
Η πλατεία Περιβολάκια στα καλύτερά της
Πηγή εικόνας
Η σημερινή πλατεία ή πέρασμα όπως την κατάντησαν δεν θυμίζει τίποτα από τις προηγούμενες δεκαετίες. Τότε ήταν καταπράσινη, γεμάτη σκιερές γωνιές, παρτέρια με πολύχρωμα λουλούδια, και ένα μικρό πάρκο με παγόνια, φασιανούς, διάφορα άλλα δυσεύρετα πτηνά και ζωάκια. Οι οικογένειες έκαναν τη βόλτα τους, οι ηλικιωμένοι διάβαζαν εφημερίδες στα παγκάκια και τα παιδιά τάιζαν τα ζωάκια. Ήταν ένας ζωντανός μικρόκοσμος πολιτισμού, χαράς και φυσικής ομορφιάς.
.Πηγή εικόνας
Κόρινθος: Μια πολύ παλιά φωτογραφία, από την πολύπαθη πλατεία μας. Τα πάλαι ποτέ “Περιβολάκια”, την δεκαετία του 30, προφανώς.Πηγή φωτο
«Το νυφοπάζαρο στην Εθνικής Αντίστασης ήταν το Facebook της εποχής»
Πηγή εικόνας
Από την Εθνικής Αντίστασης ως την πλατεία Φλοίσβου, κάθε Σαββατοκύριακο, οι νέοι και οι νέες περπατούσαν πάνω-κάτω. Οι κοπέλες με συνοδεία, οι άντρες με το πιο καλό τους ρούχο.
Η αρχή της Εθνικής Αντίστασης (Βασ. Κωνσταντίνου) τη δεκαετία του ’50 – ’60, φωτογραφημένη από τον Φλοίσβο— ένα σημείο «καρδιάς» για τα παλιά καφενεία και το νυφοπάζαρο
. Τα βλέμματα συναντιούνταν, τα πρώτα χαμόγελα έφερναν προσδοκία. Εκεί γεννήθηκαν έρωτες, εκεί ξεκίνησαν γάμοι. Το λεγαν “νυφοπάζαρο” – αλλά για τους Κορίνθιους ήταν ο πιο αγνός τρόπος να γνωρίσουν τον άνθρωπό τους.
Άποψη της Εθνικής Αντίστασης / παραλιακής λεωφόρου, στιγμιότυπο από τη δεκαετία του ’50 – ’60— η αλλαγή στο αστικό τοπίο γίνεται ορατή ακόμα και στη φωτογραφία
Σκηνή στην ίδια λεωφόρο τη δεκαετία του ’60, με αυτοκίνητα και άμαξες σε καθημερινή κυκλοφορία
Περίοδος μεταπολεμικής ανασυγκρότησης: κατοικίες, δρόμοι και κτίρια που έζησαν παρέα με τις μνήμες των παιδιών και των οικογενειών.
Μαρτυρίες από τα χρόνια που η ζωή παιζόταν στους δρόμους
Υπήρξε μια εποχή στην Κόρινθο που τα παιδιά ήταν βασιλιάδες του δρόμου. Μπορεί τα παπούτσια τους να είχαν πέταλα σαν τα άλογα, (για να μην χαλάνε εύκολα) , μιλάμε για εποχές οικονομικής ευμάρειας, αλλά τα παιδιά ήταν χαρούμενα και ευτυχισμένα. Χωρίς tablets, χωρίς οθόνες, χωρίς φόβο. Με μια αυτοσχέδια μπάλα, μια γυάλινη μπίλια ή ένα ξυλάκι, μπορούσαν να κάνουν το απόγευμα αλησμόνητη περιπέτεια. Οι παλιές γειτονιές – από τον Συνοικισμό και την Αγία Άννα μέχρι τα Τσακώνικα – ζωντανεύουν ξανά μέσα από τις φωνές εκείνων που τότε ήταν παιδιά και σήμερα κρατούν τη μνήμη ζωντανή.
Περνά, περνά η μέλισσα Με τα μελισσόπουλα Και με τα παιδόπουλα!
Εκείνη την εποχή, τα παιδιά είχαν απαραίτητα μαζί τους και από μία ξύλινη σφεντόνα ( τέγκαλα ) για το κυνήγι των πουλιών και για το σημάδι διαφόρων στόχων.
Ο Μικρασιατικός Συνοικισμός – Μια γειτονιά με ρίζες προσφυγικές
Κόρινθος – ο σταθμός των τρένων από τον Συνοικισμό
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, εκατοντάδες οικογένειες προσφύγων από τη Σμύρνη, τα Βουρλά, την Κύζικο και άλλες περιοχές της Μικράς Ασίας βρήκαν καταφύγιο στην Κόρινθο. Η νέα τους πατρίδα έγινε ένας συνοικισμός στα ανατολικά της πόλης – ο γνωστός πλέον ως Μικρασιατικός Συνοικισμός. Στήθηκαν σπίτια μικρά, πρόχειρα στην αρχή, και σιγά σιγά η γειτονιά απέκτησε σχήμα και χαρακτήρα. Οι άνθρωποι έφεραν μαζί τους πολιτισμό, γεύσεις, ήχους, τραγούδια, αλλά και δυσκολίες.
Ανάμεσά τους ξεχώρισαν και οι περίφημοι μαστόροι του Συνοικισμού – ξυλουργοί, χτίστες, πετράδες, σοβατζήδες όπως ο Γιώργος Ορκόπουλος, πατέρας του γνωστού ηθοποιού Παύλου Ορκόπουλου και της Πολυξένης Ορκοπούλου, ο Μαρκούτσης , πατέρας του Νίκου Μαρκούτση , Φώτης Φωτιάδης , αργότερα ο Δημήτρης Γαϊτάνος που με το μεράκι και τα χέρια τους, χωρίς μηχανήματα και εργολάβους, έφτιαξαν έργα που έμειναν: την εκκλησία της Παναγίας, με τη λιτή της ομορφιά και τη βαθιά πνευματική της σημασία· το γήπεδο του Άρη Κορίνθου , που έγινε χώρος χαράς και άθλησης για τις επόμενες γενιές. Ό,τι δεν υπήρχε, το έφτιαξαν μόνοι τους. Με το τούβλο, το χώμα, τη θέληση και τη συλλογικότητα.
Ο Συνοικισμός δεν χτίστηκε απλώς με υλικά – χτίστηκε με αξιοπρέπεια.
Πατέρας Νεκτάριος Μαρμαρινός: Ο φωτισμένος εργάτης του Ευαγγελίου στον Συνοικισμό Κορίνθου
Για ολόκληρη την ζωή του , ο αρχιμανδρίτης Νεκτάριος Μαρμαρινός έζησε και διακόνησε στον Συνοικισμό Κορίνθου, την προσφυγική εκείνη γειτονιά που τον αγκάλιασε και την οποία ο ίδιος ευλόγησε με την παρουσία του.
Ήταν κτήτωρ της Ιεράς Μονής Αγίου Παταπίου Λουτρακίου και πνευματικός καθοδηγητής εκατοντάδων ανθρώπων – όχι μόνο στην Κορινθία, αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Με αφοσίωση στην ιεραποστολή, την προσευχή και την προσφορά, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα πίστης και αγάπης στη γειτονιά του, που τον αποχαιρέτησε το 2019 σε ηλικία 98 ετών.
Η μνήμη του πατρός Νεκταρίου παραμένει ζωντανή στους δρόμους, στα βλέμματα των ανθρώπων, και στον ιερό χώρο της Παναγίας του Συνοικισμού – τον οποίο τίμησε με όλη του τη ζωή.
«Στον Μικρασιατικό Συνοικισμό, οι γυναίκες πήγαιναν με το κανάτι στη βρύση»
Αριστέα Μ.
Εκείνα τα χρόνια, στον Συνοικισμό, δεν υπήρχε νερό μέσα στα σπίτια. Η δημόσια βρύση ήταν ο μοναδικός τρόπος να γεμίσει το κανάτι. Θυμάμαι τις γυναίκες να πηγαίνουν βράδυ, με τα ποδιά τους δεμένα και τις στάμνες στο χέρι. Εκεί μοιραζόταν ο κόσμος τον κόπο, το χαμόγελο, την αλληλεγγύη.
Ήταν μια ολόκληρη τελετουργία – και κοινωνική στιγμή. Εκεί μαθαίνονταν τα νέα της ημέρας, εκεί έδεναν φιλίες, εκεί ακουγόταν και το πρώτο κρυφό κουτσομπολιό. Η ζωή είχε άλλους ρυθμούς, πιο ανθρώπινους, πιο απλούς.
Δεν υπήρχαν πολυτέλειες, αλλά είχε ο ένας τον άλλο.
Μαρτυρία της Σοφίας Μ. από τον Συνοικισμό, η οποία δεν είναι πλέον κοντά μας :
«Το απόγευμα, μόλις τέλειωνε το φαγητό και ξεκουραζόντουσαν οι μεγάλοι, βγαίναμε όλοι έξω. Παίζαμε ξυλίκι – ένα ξύλο μικρό κι ένα μεγάλο, το χτυπούσες και πεταγόταν στον αέρα. Παίζαμε στακαμάν με φωνές και κρυψώνες, κάναμε ‘πόλεμο’ με κουκουνάρια, γελάγαμε με την ψυχή μας. Δεν είχαμε πολλά, αλλά είχαμε την ελευθερία και τη χαρά».
Κύριος Λευτέρης Σ. από τον Συνοικισμό Κορίνθου:
«Ο δρόμος ήταν το γήπεδό μας. Παίζαμε μπάλα με πάνινη, ραμμένη μπάλα, και τέρμα βάζαμε δύο πέτρες. Οι μανάδες φώναζαν ‘θα σας σπάσουν τα δόντια’, αλλά δεν σταματούσαμε. Το καλοκαίρι κοιμόμασταν με τις πόρτες ανοιχτές και τις καρδιές γεμάτες παιχνίδι».
Δέσποινα Π., 89 ετών, Αγ. Γεώργιος Κορίνθου:
«Στήναμε ‘κουκλόσπιτα’ στις αυλές, μαζεύαμε λουλούδια από τους φράχτες και τα βάζαμε σε κονσερβοκούτια για βάζα. Παίζαμε μαντίλι, κουτσό, πεντόβολα, σχοινάκι και το αγαπημένο μου , τις κουμπάρες. Ο ήλιος έπεφτε κι εμείς ακόμα παίζαμε – ώσπου να φωνάξει η μάνα: “Μέσα τώρα, νύχτωσε!”».
Κώστας Β., 90 ετών, περιοχή Αγίας Άννας:
«Στον δρόμο έβγαινε η γιαγιά με την καρέκλα της και έπλεκε. Τα παιδιά τρέχανε μπροστά της και της λέγανε τραγούδια. Όποιο ήταν καλό, του έδινε καραμέλα από τη τσέπη της ποδιάς. Ήμασταν φτωχοί, αλλά πλούσιοι σε ανθρωπιά».
Εκεί που τα παιδιά έφτιαχναν τον κόσμο τους…
Η παλιά Κόρινθος των παιδιών ήταν γεμάτη ζωή – όχι μόνο επειδή υπήρχαν πολλά παιδιά, αλλά γιατί υπήρχε χώρος για παιχνίδι, για φαντασία, για σχέσεις. Ήταν μια πόλη ανοιχτή στα γέλια, στις φωνές και στις σκανταλιές. Και αυτές οι μνήμες αξίζουν να σωθούν, γιατί μας θυμίζουν τι σημαίνει πραγματική παιδική ηλικία.
Η μνήμη δεν είναι παρελθόν. Είναι το νήμα που ενώνει τους ανθρώπους με τον τόπο τους. Και όσο υπάρχουν φωνές να τη διηγούνται, η παλιά Κόρινθος δεν θα σβήσει ποτέ.
Ευχαριστούμε θερμά τις ιστοσελίδες και τα ψηφιακά αρχεία που διατηρούν ζωντανές τις μνήμες της παλιάς Κορίνθου, προσφέροντας πολύτιμο οπτικό υλικό από εποχές που σημάδεψαν τη συλλογική μας ταυτότητα.
Το φωτογραφικό υλικό ανήκει στους αρχικούς δημιουργούς/κατόχους και χρησιμοποιείται με σεβασμό στο πλαίσιο ιστορικής τεκμηρίωσης και πολιτιστικής μνήμης.
Σημείωση Συντάκτη:
Το παρόν άρθρο καταγράφει μόνο ένα μικρό κομμάτι από τη ζωή της παλιάς Κορίνθου. Θα ακολουθήσουν και άλλες ενότητες, με στόχο να αποτυπωθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα το κοινωνικό γίγνεσθαι των προηγούμενων δεκαετιών της πόλης.
Πολλές από τις μαρτυρίες που φιλοξενούνται βασίζονται σε αφηγήσεις ανθρώπων που δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τιμούμε τη μνήμη τους και μεταφέρουμε τα λόγια τους με σεβασμό, για να μη σβήσει η φωνή τους από τη συλλογική μας ιστορία.
Τους ευχαριστούμε – και τους θυμόμαστε.
Μ.Π.Ν.
Ξυπνούν τα ηφαίστεια λόγω κλιματικής αλλαγής – Υπάρχει κίνδυνος για το ηφαίστειο του Σουσακίου;
