«ΡΙΓΗ ΣΥΓΚΙΝΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ»
13 Δεκεμβρίου 1943
13 Δεκεμβρίου 2021
Σήμερα, 78 χρόνια μετά από το ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ των ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ, στις εκδηλώσεις μνήμης των ΠΕΣΟΝΤΩΝ, με παρούσα την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας, έλαβε μέρος αντιπροσωπεία μαθητών και εκπαιδευτικών του Αριστοτελείου με επικεφαλής την κυρία Βιβή Γιαννάκαινα και την κυρία Δώρα Κουτσουμπέλα.Καλάβρυτα, εκεί που σταμάτησε ο χρόνος…«Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί» έγραψε ο Γ. Σεφέρης.
Η βροχερή Κυριακή του Δεκέμβρη δεν είναι τίποτε άλλο παρά τα κρύα δάκρυα των θυμάτων και των συγγενών τους, τα οποία θαρρείς πως γλιστρούν από το ζεστό αγγελικό τους μέτωπο, ποτίζοντας αργά και νωχελικά τη γη τους.Η καταχνιά και η ομίχλη που καλύπτουν την ατμόσφαιρα είναι οι καυτές κι ανησυχητικές ανάσες των έγκλειστων γυναικόπαιδων και των ηλικιωμένων πίσω από τα τζάμια του δημοτικού σχολείου.
Είναι, επίσης, οι τελευταίες σκέψεις των μελλοθάνατων ανδρών και τα όνειρα των παιδιών στο λόφο του Καππή, πριν εκτελεστούν.
Η αχλή, εντέλει, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η έκφραση του πόνου και κρύβει μέσα της οργή, δυστυχία, οδύνη.
Το ρολόι της εκκλησίας δείχνει 14:34.
Ήταν η ώρα κατά την οποία στις 13 Δεκεμβρίου του 1943 έλαβε χώρα ή πιο αποτρόπαια πράξη κατά άμαχου και κατ’ επέκταση ανυπεράσπιστου πληθυσμού στον ελλαδικό χώρο.
Ήταν η «Επιχείρηση Καλάβρυτα» και αποτέλεσε μαζικά αντίποινα στην εκτέλεση 77 Γερμανών αιχμαλώτων, οι οποίοι είχαν συλληφθεί από τους αντάρτες.
Με πρόσχημα το παραπάνω γεγονός, οι Γερμανικές δυνάμεις, μηχανοκίνητες και πεζοπόρες ξεκίνησαν από την Πάτρα, στις 5 Δεκεμβρίου 1943 με κατεύθυνση τα Καλάβρυτα.
Στην πορεία τους σκότωσαν 143 άνδρες και παιδιά. Φτάνοντας στις 9 Δεκεμβρίου στην ιστορική αυτή κωμόπολη, με άμεσες ενέργειες φρόντισαν να την περικυκλώσουν.
Σε δεύτερο χρόνο καθησύχασαν τους κατοίκους πως ο σκοπός τους ήταν η εξόντωση των ανταρτών.
Ως τεκμήριο πειθούς πραγματοποιήθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα η πυρπόληση σπιτιών που ανήκαν σε αντάρτες, ενώ ακολούθως ζήτησαν την επιστροφή των ανθρώπων που είχαν εγκαταλείψει πρόσφατα την περιοχή από φόβο, ελέω της έλευσης των Γερμανών.
Το πρωί της Δευτέρας (13 Δεκεμβρίου) με συνοπτικές και συντονισμένες διαδικασίες συγκέντρωσαν όλο τον πληθυσμό στην κεντρική πλατεία.
Αρχικά, κλείδωσαν όλες τις γυναίκες και τα παιδιά κάτω των 13 στο δημοτικό σχολείο. Κάτω από τα οκτώ μεγάλα παράθυρα της αίθουσας, τα οποία ήταν καλυμμένα με συρματοπλέγματα, καθώς ο χώρος είχε χρησιμοποιηθεί από την ιταλική διοίκηση σαν φυλακή είχαν καθίσει οι μητέρες με τα μωρά τους.
Επίσης, εκεί βρίσκονταν ταυτόχρονα άρρωστοι, που τους είχαν βγάλει δια της βίας από τα κρεβάτια τους και πλέον κείτονταν ξαπλωμένοι στο υγρό, ξύλινο δάπεδο. Στο κέντρο της αίθουσας, η κατάσταση γινόταν ολοένα και πιο ασφυκτική, καθώς στον χώρο σπρώχνονταν συνεχώς νέα άτομα.
Η κατάσταση ήταν, αναμφίβολα, οδυνηρή, αφού σύμφωνα με γραπτές περιγραφές τα μωρά στρίγγλιζαν, οι γυναίκες έκλαιγαν και οι ηλικιωμένοι βογκούσαν. Μόνη παρηγοριά τους ήταν οι εικόνες και τα προσευχητάρια.
Καθώς τα λεπτά περνούσαν αργά και βασανιστικά ο φόβος μεταβαλλόταν σε μανδύα πόνου.
Σκαρφάλωναν στα περβάζια ουρλιάζοντας παρά τις απειλές των στρατιωτών με τις κάννες των όπλων στραμμένες εναντίον τους. Όταν είδαν ότι οι άντρες κατευθύνοντα προς τον σταθμό οι ελπίδες αναπτερώθηκαν προσωρινά και αμέσως διαδόθηκε η φήμη ότι θα μεταφέρονταν με τον οδοντωτό σε κάποιο στρατόπεδο εργασίας των Γερμανών.
Στην πραγματικότητα, οι άνδρες μεταφέρθηκαν στη «Ράχη του Καππή», μία αμφιθεατρική κι επικλινής περιοχή από την οποία δε θα μπορούσε κάποιος να ξεφύγει από τα πυρά (στις παρυφές των Καλαβρύτων).
Στις 14.32 μια φωτοβολίδα “έφυγε” από το κέντρο των Καλαβρύτων. Ήταν το μήνυμα του ταγματάρχη Χανς Εμπερσμπέργκερ προς στον επικεφαλής του εκτελεστικού αποσπάσματος, Βίλιμπαντ Ακαμπχούμπερ, για να αρχίσει τις εκτελέσεις με τα τρία πολυβόλα που στήθηκαν.
Στο υπ’ αρ. 1595/43 σήμα της 117 Μεραρχίας Καταδρομών καθίσταται γνωστός ο τελικός απολογισμός της «Επιχείρησης Καλάβρυτα». Ειδικότερα, καταστράφηκαν ολοκληρωτικά τα χωριά Ρωγοί, Κερπινή, Σιδηροδρομικός Σταθμός Κερπινής, Άνω Ζαχλωρού, Κάτω Ζαχλωρού, Σούβαρδο, Βραχνί, Καλάβρυτα, Μονή Μεγάλου Σπηλαίου, Μονή Αγίας Λαύρας, Αγία Κυριακή, Αυλές, Βυσωκά, Φτέρη, Κλαπατσούνα (Πλατανιώτισσα), Πυργάκι, Βάλτσα, Μελίσσια, Μονή Ομπλού, Λαπαναγοί, Μάζι, Μαζέικα, Παγκράτι, Μορόχωβα, Δερβένι, Βάλτος, Πλανητέρου, Καλύβια.Ο αριθμός των νεκρών προσδιορίζεται σύμφωνα με νεότερες πηγές από 499 έως και 1.100 σύμφωνα με παλιότερα στοιχεία. Είναι απαραίτητο να επισημανθεί το γεγονός πως από το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων 13 άνδρες κατάφεραν να επιβιώσουν σύμφωνα με τα στοιχεία από το Δημοτικό Μουσείο της περιοχής, επειδή είχαν καλυφθεί από τα πτώματα των συμπολιτών τους κι οι Γερμανοί τους θεώρησαν νεκρούς.Ακόμη, αξίζει να τονιστεί ότι παράλληλα έλαβε χώρα η πυρπόληση και η λεηλασία 1.000 σπιτιών σε πάνω από 50 χωριά, από τα οποία οι Γερμανοί αποκόμισαν παράτυπα περισσότερα από 2.000 πρόβατα και μεγαλύτερα ζώα, καθώς και περίπου 260.000.000 δραχμές.
Η τελευταία πράξη του δράματος ολοκληρώθηκε, τις επόμενες ημέρες, με τις Καλαβρυτινές να σκάβουν πρόχειρους τάφους για να θάψουν τους νεκρούς τους. Σύμφωνα με μαρτυρίες, με τις πρόχειρες κουβέρτες που είχαν μαζί τους, μετέφεραν όσους μπορούσαν στο νεκροταφείο, ενώ οι υπόλοιποι θάφτηκαν στον λόφο.
Δίχως αμφιβολία, πρόκειται για τη μεγαλύτερη θηριωδία των ναζί στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ταυτόχρονα, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον αμάχων στην κατεχόμενη Ευρώπη, μαζί με το τσέχικο Λίντιτσε, το γαλλικό Οραντούρ και τις σερβικές πόλεις Κράλιεβο και Κραγκούγιεβατς.Τα Καλάβρυτα, πλέον στέκουν περήφανα και συνιστούν μια καταγγελία που πηγάζει από τις οιμωγές των νεκρών της και τη μνήμη των ζωντανών της. Ο λόφος του Καππή, η πόρτα του Δημοτικού Μουσείου και οι εικόνες των θυμάτων στην τελευταία του αίθουσα θα κρατούν συνεχώς αναμμένο το φιτίλι της προσδοκίας και της απαίτησης για την αιώνια καταδίκη της φρικαλεότητας που γεννά ο φασισμός, καθιστώντας τα σύμβολα για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ειρήνης και της ελευθερίας.
