Σε μια περίοδο που ολόκληρη η υφήλιος παρακολουθεί με φρίκη τον αφανισμό της Γάζας από τις επιθέσεις του ισραηλινού στρατού, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας επιλέγει να σβήσει από τη συλλογική μνήμη των μαθητών την ιστορική αλήθεια του παλαιστινιακού δράματος.
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) αφαίρεσε από το σχολικό βιβλίο της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ’ Γυμνασίου το απόσπασμα από το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Πέτρου Παπακωνσταντίνου για την Ιντιφάντα, ένα κείμενο γραμμένο με ανθρώπινο βλέμμα και δημοσιογραφική αξιοπρέπεια, που αποτύπωνε την τραγωδία ενός λαού.
Το απόσπασμα έλεγε:
«Πετροπόλεμος με Ισραηλινούς στρατιώτες. Συλλήψεις, βασανισμοί, ξυλοδαρμοί. Παιδιά που μεγαλώνουν πίσω από τα συρματοπλέγματα των προσφυγικών καταυλισμών, που παίζουν με ψεύτικα όπλα και μιλούν σαν μεγάλοι. Έφηβοι που σκοτώνονται για μια πατρίδα που δεν γνώρισαν ποτέ, που δεν υπάρχει στους χάρτες, αλλά υπάρχει στην καρδιά τους. Μια γενιά που της έκλεψαν το χαμόγελο».
Η εικόνα αυτή κρίθηκε “αντικαταστατέα”. Στη θέση της μπήκε ένα νέο κείμενο, προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, δήθεν «ουδέτερο», χωρίς συναισθηματικό φορτίο, χωρίς προσωπικά βιώματα, χωρίς ιστορική μνήμη. Ένα κείμενο που δεν περιγράφει τίποτα, δεν αγγίζει τίποτα, δεν εμπνέει τίποτα.
Το ΙΕΠ μίλησε για “παιδαγωγικά ουδέτερη προσέγγιση” και “ενδιαφέρουσα επιλογή που αξίζει συγχαρητηρίων”. Συγχαρητήρια για τι ακριβώς; Για τη φίμωση της ιστορίας; Για την προώθηση της αμνησίας; Για τη διαγραφή της φωνής των καταπιεσμένων;
Ο συγγραφέας αντέδρασε δημοσιεύοντας το πλήρες κείμενο από την Καθημερινή του 2002 και σχολιάζοντας:
«Για την Ιστορία: Το ρεπορτάζ που έγραψα πριν από 23 χρόνια, απ’ όπου και το απόσπασμα που φιλοξενήθηκε στο αναγνωστικό και τώρα αφαιρείται. Για να θυμούνται ορισμένοι ότι η Ιστορία της Μέσης Ανατολής δεν ξεκίνησε με τις επιθέσεις της Χαμάς, την 7η Οκτωβρίου 2023 και ότι το πρόβλημα των προβλημάτων της περιοχής είναι η ισραηλινή κατοχή».
Η απόφαση του Υπουργείου δεν είναι απλώς μια “εκπαιδευτική παρέμβαση”. Είναι ένα βαθύ πολιτικό μήνυμα: να αποσιωπηθεί η αλήθεια, να αποπολιτικοποιηθεί η νέα γενιά, να θεωρηθεί η Ιστορία προϊόν που μπορούν να γράφουν οι αλγόριθμοι.
Η Παιδεία όμως δεν είναι πεδίο τεχνοκρατικής αποστείρωσης. Είναι χώρος διαμόρφωσης συνείδησης. Και όταν ένα παιδί διαβάζει ότι κάποιοι του «έκλεψαν το χαμόγελο», δεν του μαθαίνεις μόνο γραμματική – του διδάσκεις τι σημαίνει αδικία, τι σημαίνει πόλεμος, τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.
Μπορεί να αφαίρεσαν το κείμενο από τις σελίδες του βιβλίου. Δεν θα καταφέρουν όμως να αφαιρέσουν την Αλήθεια από τη συνείδηση όσων εξακολουθούν να θυμούνται, να γράφουν, να αντιστέκονται.
Μ.Π.Ν.
