Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί – Πώς οι καλοπροαίρετες λέξεις μπορούν να αφήσουν αρνητικό αποτύπωμα
Στην καθημερινή ζωή, οι γονείς, αλλά και οι παππούδες και γιαγιάδες, ανταλλάσσουν χιλιάδες λέξεις με τα παιδιά τους. Παρόλο που οι περισσότερες από αυτές τις συνομιλίες φαίνονται αθώες και συνηθισμένες, κάποιες φράσεις – που επαναλαμβάνονται σχεδόν ασυναίσθητα – μπορεί να αφήσουν μακροπρόθεσμο αρνητικό αποτύπωμα στην ψυχολογία και την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού.
Όπως εξηγεί η παιδοψυχολόγος Dr. Caroline Danda, το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί διαμορφώνεται κυρίως μέσα από τις λεκτικές αλληλεπιδράσεις με τους ενήλικες. «Μέσα από τη γλώσσα μεταφέρονται αξίες, όρια, πεποιθήσεις και τρόποι σκέψης», σημειώνει. Η κλινική ψυχολόγος Dr. Sarah Bren επισημαίνει, επίσης, ότι ακόμα και απλές φράσεις μπορούν να διαμορφώσουν το πώς το παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, τις σχέσεις του και τον κόσμο γύρω του.
Παρακάτω ακολουθούν πέντε φράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά, αλλά σύμφωνα με τους ειδικούς, καλό είναι να αποφεύγονται ή να τροποποιούνται, καθώς ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την αυτοεκτίμηση, την ανεξαρτησία και τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.
1. «Τέλεια!»
Αν και πρόκειται για θετική λέξη, η υπερβολική χρήση της μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι η αγάπη ή η αποδοχή συνδέεται με την τελειότητα. Τα παιδιά μαθαίνουν έτσι να φοβούνται την αποτυχία και να αποφεύγουν τη δοκιμή νέων πραγμάτων, για να μην χαθεί η «επιβεβαίωση».
Αντί για αυτό: Επικεντρωθείτε στη διαδικασία και την προσπάθεια: «Δούλεψες πολύ για να το πετύχεις αυτό», «Χαίρομαι που προσπάθησες, ακόμα κι αν δεν ήταν εύκολο».
2. «Δεν είναι και τόσο μεγάλο θέμα.»
Φράσεις που υποτιμούν τα συναισθήματα των παιδιών ενδέχεται να προκαλέσουν αποστασιοποίηση και εσωστρέφεια. Το παιδί μαθαίνει να αμφισβητεί τη συναισθηματική του εμπειρία ή να πιστεύει ότι δεν έχει δικαίωμα να νιώθει άσχημα.
Αντί για αυτό: «Καταλαβαίνω ότι αυτό σε στεναχωρεί», «Μπορείς να μου πεις πώς ένιωσες;».
3. «Να τι πρέπει να κάνεις.»
Η αυταρχική καθοδήγηση, χωρίς περιθώριο έκφρασης ή προβληματισμού, στερεί από το παιδί την ευκαιρία να καλλιεργήσει την αυτονομία και την κριτική σκέψη.
Αντί για αυτό: «Τι ιδέες έχεις εσύ για να το λύσουμε;», «Θες να δοκιμάσουμε μαζί έναν τρόπο;».
4. «Πώς ήταν η ημέρα σου;»
Μια φράση που μπορεί να δείχνει ενδιαφέρον, αλλά είναι υπερβολικά γενική και συχνά οδηγεί σε μονολεκτικές απαντήσεις. Δεν ενισχύει τον ουσιαστικό διάλογο, ειδικά όταν λέγεται μηχανικά, χωρίς διάθεση για πραγματική ακρόαση.
Αντί για αυτό: «Τι σε έκανε να χαμογελάσεις σήμερα;», «Υπήρξε κάτι που σε δυσκόλεψε στο σχολείο;».
5. «Ποιο είναι το πλάνο σου για σπουδές και πανεπιστήμιο;»
Ιδιαίτερα όταν απευθύνεται σε παιδιά ή εφήβους που δεν έχουν ακόμα κατασταλάξει, η φράση αυτή μπορεί να φορτίσει ψυχολογικά και να δημιουργήσει άγχος ή την αίσθηση ότι κρίνονται συνεχώς.
Αντί για αυτό: «Υπάρχει κάτι που σε ενθουσιάζει ή σου αρέσει πολύ τελευταία;», «Τι σε κάνει να νιώθεις δημιουργικός;».
Εν ολίγοις
Οι λέξεις έχουν δύναμη — ιδίως όταν απευθύνονται σε παιδιά. Με ενσυναίσθηση και προσοχή, μπορούμε να μετατρέψουμε τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις σε ευκαιρίες ενδυνάμωσης και ασφάλειας. Δεν χρειάζονται τέλειες φράσεις, αλλά γνήσια πρόθεση για σύνδεση και κατανόηση.
