Γράφει η Μ.Π.Ν.
Τραγωδίες στην άσφαλτο: Μήπως ήρθε η ώρα να μπει ηλικιακό όριο στην οδήγηση;
Η οδήγηση αποτελεί για πολλούς ηλικιωμένους σύμβολο ανεξαρτησίας και καθημερινής αυτονομίας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, σοβαρά τροχαία δυστυχήματα στην Κορινθία με εμπλοκή ηλικιωμένων οδηγών έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα: υπάρχει τελικά μια ηλικία όπου πρέπει να αφήνει κανείς το τιμόνι;
Η ελληνική νομοθεσία δεν ορίζει ανώτατο ηλικιακό όριο για την οδήγηση. Οι οδηγοί άνω των 65 και 80 ετών υποβάλλονται σε συχνότερες ιατρικές εξετάσεις για την ανανέωση του διπλώματος, όμως η τελική απόφαση βασίζεται κυρίως στην κατάσταση της υγείας και όχι στην ηλικία από μόνη της.
Παρόλα αυτά, τα στοιχεία από τροχαία δυστυχήματα δείχνουν ότι η προχωρημένη ηλικία συχνά συνδέεται με μειωμένα αντανακλαστικά, προβλήματα όρασης, δυσκολία εκτίμησης αποστάσεων και πιο αργή αντίδραση σε κρίσιμες συνθήκες.
Τα δυστυχήματα στην Κορινθία που προβλημάτισαν
Τον Ιούνιο του 2024, 76χρονος οδηγός έχασε τη ζωή του όταν το αυτοκίνητό του εξετράπη της πορείας του και κατέληξε σε γκρεμό 25 μέτρων στην περιοχή Σπαθοβούνι Κορινθίας. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο ηλικιωμένος έχασε τον έλεγχο του οχήματος κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.
Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 2026, ένας 89χρονος οδηγός σκοτώθηκε όταν το όχημά του εξετράπη της πορείας του και ανατράπηκε στην επαρχιακή οδό Ξυλοκάστρου – Μάννας.
Επίσης, τον Απρίλιο του 2025, τροχαίο στην εθνική οδό Αθηνών – Πατρών είχε ως αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό 80χρονου οδηγού.
Τα περιστατικά αυτά δεν σημαίνουν ότι όλοι οι ηλικιωμένοι οδηγοί είναι επικίνδυνοι. Δείχνουν όμως ότι μετά από μια ηλικία αυξάνονται σημαντικά οι κίνδυνοι τόσο για τους ίδιους όσο και για τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.
Ποια ηλικία θεωρείται κρίσιμη
Οι περισσότεροι ειδικοί στην οδική ασφάλεια συμφωνούν ότι μετά τα 75-80 χρόνια πρέπει να γίνεται πολύ αυστηρή αξιολόγηση της οδηγικής ικανότητας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι μετά τα 85 έτη η οδήγηση θα έπρεπε να επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και ύστερα από πλήρη ιατρικό και πρακτικό έλεγχο.
Η ηλικία, βέβαια, δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους. Υπάρχουν άνθρωποι 80 ετών σε εξαιρετική κατάσταση και άλλοι πολύ νεότεροι που δεν μπορούν να οδηγήσουν με ασφάλεια. Όμως οι φυσιολογικές αλλαγές του οργανισμού είναι αναπόφευκτες:
- μειώνεται η ταχύτητα αντίδρασης,
- επιδεινώνεται η όραση και η ακοή,
- αυξάνεται η κόπωση,
- πολλά φάρμακα προκαλούν υπνηλία ή σύγχυση,
- δυσκολεύει η αντίδραση σε ξαφνικά συμβάντα.
Τα σημάδια ότι ίσως πρέπει να σταματήσει κάποιος να οδηγεί
Οι ειδικοί προτείνουν να δίνεται προσοχή όταν:
- η οικογένεια φοβάται να μπει στο αυτοκίνητο,
- υπάρχουν συχνά μικροχτυπήματα ή γρατζουνιές,
- ο οδηγός μπερδεύεται στους δρόμους,
- δυσκολεύεται στο παρκάρισμα ή στις διασταυρώσεις,
- αγχώνεται έντονα στην κίνηση,
- έχει μειωμένη όραση ή ακοή,
- λαμβάνει φάρμακα που επηρεάζουν την εγρήγορση.
Η πιο δύσκολη απόφαση
Για πολλούς ηλικιωμένους, η εγκατάλειψη της οδήγησης μοιάζει με απώλεια ελευθερίας. Όμως η ασφάλεια πρέπει να προηγείται. Η σωστή απόφαση δεν πρέπει να θεωρείται τιμωρία, αλλά πράξη ευθύνης και προστασίας της ανθρώπινης ζωής.
Τα τροχαία που έχουν σημειωθεί στην Κορινθία δείχνουν ότι η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Είναι ένα πραγματικό κοινωνικό ζήτημα που αφορά όλους.
Το πιο δύσκολο, ωστόσο, δεν είναι οι νόμοι ή οι ιατρικές εξετάσεις, αλλά η στιγμή που ένας άνθρωπος πρέπει να αναγνωρίσει μόνος του ότι ίσως δεν μπορεί πλέον να οδηγεί με ασφάλεια
Πώς μπορεί ένας οδηγός να καταλάβει ότι δεν είναι πλέον σε θέση να οδηγεί;
Η απώλεια της ικανότητας ασφαλούς οδήγησης συνήθως δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια που δείχνουν ότι ένας οδηγός ιδιαίτερα σε μεγαλύτερη ηλικία , δυσκολεύεται πλέον να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του δρόμου.
Οι ειδικοί στην οδική ασφάλεια επισημαίνουν ότι το σημαντικότερο είναι η ειλικρινής αυτοπαρατήρηση και η αποδοχή των περιορισμών που φέρνει η ηλικία ή προβλήματα υγείας.
Τα βασικά σημάδια που δείχνουν ότι ένας οδηγός ίσως δεν πρέπει πλέον να οδηγεί
Συχνές στιγμές σύγχυσης στον δρόμο
Όταν ο οδηγός:
- χάνει τον προσανατολισμό του σε γνώριμες διαδρομές,
- μπερδεύει πινακίδες ή φανάρια,
- ξεχνά εύκολα κανόνες προτεραιότητας,
- δυσκολεύεται να πάρει γρήγορες αποφάσεις.
Αργά αντανακλαστικά
Η καθυστερημένη αντίδραση φαίνεται όταν:
- φρενάρει τελευταία στιγμή,
- δεν προλαβαίνει να αντιδράσει σε πεζούς ή εμπόδια,
- δυσκολεύεται σε ξαφνικές αλλαγές κυκλοφορίας,
- φοβάται την κίνηση ή τις προσπεράσεις.
Προβλήματα όρασης και ακοής
Η ασφαλής οδήγηση απαιτεί καλή αντίληψη του περιβάλλοντος. Ένας οδηγός πρέπει να ανησυχήσει όταν:
- δεν βλέπει καλά τη νύχτα,
- δυσκολεύεται να διαβάσει πινακίδες,
- δεν αντιλαμβάνεται σειρήνες ή κορναρίσματα,
- ενοχλείται έντονα από τα φώτα άλλων αυτοκινήτων.
Συχνά μικροατυχήματα
Οι γρατζουνιές, τα χτυπήματα σε πεζοδρόμια, οι λάθος εκτιμήσεις στο παρκάρισμα ή τα μικροσυγκρουόμενα περιστατικά συχνά αποτελούν προειδοποιητικό καμπανάκι.
Άγχος και ανασφάλεια πίσω από το τιμόνι
Όταν η οδήγηση προκαλεί:
- φόβο,
- έντονη κόπωση,
- εκνευρισμό,
- πανικό σε δύσκολες συνθήκες,
τότε ο οδηγός πιθανόν δεν αισθάνεται πλέον ασφαλής.
Παρατηρήσεις από οικογένεια και φίλους
Πολύ συχνά οι γύρω αντιλαμβάνονται πρώτοι το πρόβλημα. Αν συγγενείς ή φίλοι εκφράζουν ανησυχία, καλό είναι ο οδηγός να μην το αγνοεί ή να το θεωρεί υπερβολή.
Προβλήματα υγείας ή φαρμακευτική αγωγή
Παθήσεις όπως:
- άνοια,
- Parkinson,
- προβλήματα καρδιάς,
- ζαλάδες,
- επεισόδια λιποθυμίας,
- σοβαρός διαβήτης,
μπορούν να κάνουν την οδήγηση επικίνδυνη. Το ίδιο ισχύει και για φάρμακα που προκαλούν υπνηλία ή μειωμένη συγκέντρωση.
Η σωστή απόφαση δεν είναι ντροπή
Η απόφαση να περιορίσει ή να σταματήσει κάποιος την οδήγηση είναι δύσκολη συναισθηματικά. Ωστόσο, η υπευθυνότητα απέναντι στη ζωή , τη δική του και των άλλων, είναι σημαντικότερη από την επιθυμία διατήρησης της ανεξαρτησίας.
Πολλοί ειδικοί τονίζουν ότι ένας ώριμος οδηγός δεν είναι αυτός που οδηγεί μέχρι τα βαθιά γεράματα με κάθε κόστος, αλλά εκείνος που γνωρίζει πότε πρέπει να σταματήσει.
