Γαλλία: Μια σπίθα μπορεί να ανάψει τη φωτιά σε όλη την Ευρώπη;

Από τη σχολική διαμαρτυρία στη λαϊκή οργή

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στη Γαλλία: περίπου 550.000 σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών και 800.000 κατά τους διοργανωτές. Οι μαθητικές διεκδικήσεις για την εκπαίδευση συναντήθηκαν με την αγανάκτηση εργαζομένων για την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.

Όταν η απαίτηση για ένα αξιοπρεπές σχολείο, έναν μισθό που επαρκεί και ένα προσιτό σπίτι συναντά δακρυγόνα, το πρόβλημα βρίσκεται στις πολιτικές επιλογές που οδηγούν τους ανθρώπους στον δρόμο. Και καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να εξαφανίσει αυτή την πραγματικότητα βαφτίζοντάς την «πρόβλημα τάξης».

Αυτή η συνάντηση αποτελεί το ουσιαστικό πολιτικό στοιχείο. Ο μαθητής που περιμένει καθηγητή, ο εργαζόμενος που εξαντλεί τον μισθό του στο ενοίκιο και ο γονιός που πληρώνει από την τσέπη του τα κενά της δημόσιας παιδείας αναγνωρίζουν ότι τα προβλήματά τους συνδέονται. Οι ανάγκες τους αντιμετωπίζονται ως δαπάνες που πρέπει να περιοριστούν και οι ίδιοι καλούνται να καλύψουν τη διαφορά.

Οι αναφορές στον θάνατο διαδηλωτή και στον ακρωτηριασμό ενός 17χρονου αναδεικνύουν την τραγική διάσταση των γεγονότων και καθιστούν επιτακτική την πλήρη διερεύνηση των συνθηκών και την απόδοση ευθυνών.

Πόσα προσόντα χρειάζονται για να πληρώνεις το ενοίκιο;

Οι νέοι ακούν διαρκώς ότι χρειάζονται περισσότερα προσόντα, μεγαλύτερη «ευελιξία» και προθυμία να μετακινηθούν όπου υπάρχει δουλειά. Όταν, όμως, το κόστος της κατοικίας απορροφά μεγάλο μέρος του μισθού, η μετακίνηση μπορεί να σημαίνει εργασία χωρίς δυνατότητα ανεξάρτητης ζωής.

Πόσα πτυχία χρειάζονται για να μπορεί κάποιος να νοικιάσει σπίτι; Και μέχρι πότε η οικογένεια θα καλείται να επιδοτεί έναν νέο που ήδη εργάζεται;

Εδώ καταρρέει το αφήγημα της ατομικής ευθύνης. Η εργασιακή επισφάλεια και η ακριβή στέγη δεν αντιμετωπίζονται με περισσότερη υπομονή. Απαιτούν παρεμβάσεις στους μισθούς, στις εργασιακές σχέσεις και στην κατοικία , δηλαδή πολιτικές αποφάσεις που συγκρούονται με συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα.

Για ποιες ανάγκες υπάρχουν χρήματα;

Οι κυβερνήσεις ζητούν κοινωνική συναίνεση για τους εξοπλισμούς και την πολεμική προετοιμασία, ενώ οι απαιτήσεις για σχολεία, νοσοκομεία και κοινωνική στέγη περνούν από το φίλτρο της «δημοσιονομικής αντοχής».

Την ίδια χρονιά, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της ΕΕ έφτασαν τα 266 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 15% σε σχέση με το 2023 προβάλλοντας ως άλλοθι την ασφάλεια. <Cite refs=

Για την οικογένεια όμως , ασφάλεια σημαίνει :

Να μπορείς να νοικιάσεις σπίτι χωρίς να εξαντλείται ο μισθός σου.

Να βρίσκεις γιατρό όταν τον χρειάζεσαι.

Να σπουδάζεις χωρίς να γονατίζει οικονομικά η οικογένειά σου.

Να εργάζεσαι χωρίς να φοβάσαι ότι ένας απρόβλεπτος λογαριασμός θα ανατρέψει ολόκληρο τον μήνα.

Αυτές οι ανάγκες δεν είναι πολυτέλεια ούτε δευτερεύουσα προτεραιότητα. Είναι όροι αξιοπρεπούς ζωής.

Και όταν οι κυβερνήσεις ζητούν διαρκώς νέες θυσίες από τους λαούς, ενώ επιταχύνουν τους εξοπλισμούς και την πολεμική προετοιμασία, οι εργαζόμενοι και η νεολαία έχουν κάθε λόγο να αμφισβητούν αυτή την ιεράρχηση.

Όταν οι κοινωνικές ανάγκες παραμένουν ακάλυπτες, οι λαοί δικαιούνται να αμφισβητούν τόσο τις θυσίες που τους ζητούνται όσο και τους στόχους που αυτές υπηρετούν.

Η καταστολή δεν δίνει απάντηση

Οι καταστροφές, οι εμπρησμοί και οι επιθέσεις απαιτούν διερεύνηση και απόδοση συγκεκριμένων ευθυνών. Το ίδιο ισχύει για την αστυνομική βία τον θάνατο διαδηλωτή και τον σοβαρό τραυματισμό διαδηλωτή στο Σαιντ-Ετιέν, ο οποίος έχασε το χέρι του.

«Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να εξαφανίσει αυτή την πραγματικότητα βαφτίζοντάς την απλώς “πρόβλημα τάξης”».
«Αυτή η πραγματικότητα δεν αλλάζει με αστυνομικές επιχειρήσεις».
«Τα επεισόδια δεν εξαφανίζουν τα κοινωνικά αιτήματα».
«Η καταστολή μπορεί να περιορίσει μια διαδήλωση· δεν μπορεί να καταργήσει τις κοινωνικές αιτίες».
«Καμία αστυνομική ασπίδα δεν μπορεί να κλείσει το χάσμα…».

Η συλλογική ενοχοποίηση των διαδηλωτών, όμως, μετατρέπει τα επεισόδια σε πολιτικό άλλοθι. Η συζήτηση μεταφέρεται από τις ελλείψεις των σχολείων και το κόστος ζωής στην ανάγκη αυστηρότερων αστυνομικών μέτρων. Τα αιτήματα υποχωρούν από το προσκήνιο και τη θέση τους παίρνουν οι εικόνες σύγκρουσης.

Η κυβέρνηση μπορεί να διαλύσει μια συγκέντρωση. Την επόμενη ημέρα, όμως, το ενοίκιο παραμένει απλήρωτο και το σχολείο εξακολουθεί να περιμένει καθηγητή.

Το ευρωπαϊκό έδαφος της αγανάκτησης

Στην Ισπανία, στις 3 Οκτωβρίου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν για τη στεγαστική κρίση στη Μαδρίτη και σε άλλες πόλεις. Στην Ελλάδα, το μαθητικό κάλεσμα της 8ης Οκτωβρίου έθετε συγκεκριμένα ζητήματα: συγχωνεύσεις τμημάτων, κενά εκπαιδευτικών και σχολικές υποδομές.

Στο Βέλγιο στις 17 Οκτωβρίου, καταγράφηκαν κινητοποιήσεις για το κόστος και την πρόσβαση στην εκπαίδευση.

Στην Πορτογαλία, οι διαδηλώσεις έθεσαν στο επίκεντρο μισθούς, συντάξεις, δημόσιες υπηρεσίες και ακρίβεια.

Στην Ιταλία πραγματοποιήθηκαν επίσης κινητοποιήσεις κατά του κόστους ζωής.

Στην Αλβανία οι φοιτητικές διαμαρτυρίες συνδέθηκαν με την εκπαίδευση, τη διαφθορά και την ανεργία.

Οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις κινητοποιήσεις είναι υπαρκτές. Δεν συγκροτούν ένα ενιαίο κίνημα ούτε προκύπτει ότι όλες ξεκίνησαν από τη Γαλλία. Δείχνουν, όμως, ότι υπάρχει ήδη κοινωνικό έδαφος πάνω στο οποίο μια μαζική διεκδίκηση μπορεί να βρει απήχηση πέρα από τα σύνορα.

Αυτό είναι το περιεχόμενο της «σπίθας»: το παράδειγμα ενός αγώνα μπορεί να ενθαρρύνει ανθρώπους σε άλλες χώρες να πάψουν να αντιμετωπίζουν το αδιέξοδό τους ως προσωπική αποτυχία.

Η φωτιά δεν ανάβει αυτόματα. Χρειάζεται οι μαθητικές διεκδικήσεις να συναντήσουν τα εργατικά αιτήματα, οι αγώνες για τη στέγη να αποκτήσουν συνέχεια και η αλληλεγγύη να μετατραπεί σε κοινή δράση. Εκεί βρίσκεται και η δυνατότητα να ασκηθεί ουσιαστική πολιτική πίεση.

Από την αγανάκτηση στη διεκδίκηση

Το ερώτημα του τίτλου παραμένει ανοιχτό. Η απάντηση θα δοθεί από τη διάρκεια, την οργάνωση και τους στόχους αυτών των αγώνων: αν θα περιοριστούν σε μια εκτόνωση ή αν θα επιβάλουν αλλαγές στις πολιτικές που γεννούν την ανασφάλεια.

Ας γίνει, λοιπόν, η σπίθα της Γαλλίας η αρχή μιας μεγάλης φωτιάς συλλογικής διεκδίκησης σε όλη την Ευρώπη. Για να πάψουν η μόρφωση, η κατοικία και η αξιοπρεπής εργασία να αντιμετωπίζονται ως απαιτήσεις πέρα από τις «αντοχές της οικονομίας», ενώ τα κέρδη και η πολεμική προετοιμασία βρίσκονται στο απυρόβλητο.

Γαλλία: Μια σπίθα μπορεί να ανάψει τη φωτιά σε όλη την Ευρώπη;