Θεόδωρος Μανιατέας: Το σπίτι στην Κόρινθο, η καταπακτή διαφυγής και η θυσία στην Καισαριανή

Στη γειτονιά όπου έζησε ο Θεόδωρος Μανιατέας, ένας από τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, επέστρεψε η μνήμη το Σάββατο 24 Οκτωβρίου. Το φωτορεπορτάζ από το σπίτι του και την καταπακτή διαφυγής φωτίζει την ανθρώπινη πλευρά μιας ζωής σημαδεμένης από τις διώξεις και την αφοσίωση στις ιδέες του.

Ένα σπίτι στην Κόρινθο συνδέει την ιστορία της πόλης με τον τόπο θυσίας των 200 της Καισαριανής. Εκεί έζησε ο Θεόδωρος Μανιατέας. Εκεί βρίσκονται ακόμη τα ίχνη μιας καθημερινότητας στην οποία η οικογενειακή ζωή συνυπήρχε με τον φόβο της σύλληψης.

Η επίσκεψη στη γειτονιά και στο σπίτι του, με σημείο συνάντησης την πλατεία Χρυσοστόμου Σμύρνης, έδωσε την ευκαιρία να έρθει ξανά στο προσκήνιο η διαδρομή ενός ανθρώπου που ανήκει στην ιστορική μνήμη της Κορίνθου.

Πρόσφυγας, τσαγκάρης, πατέρας πέντε κοριτσιών

Σύμφωνα με τα βιογραφικά στοιχεία που έχουν δημοσιοποιήσει οι απόγονοί του, ο Θεόδωρος Μανιατέας ήταν Σμυρνιός πρόσφυγας με μανιάτικη καταγωγή. Εγκαταστάθηκε στην Κόρινθο, ήταν πατέρας πέντε κοριτσιών.

Για μικρό διάστημα υπηρέτησε στη χωροφυλακή, όμως
ασπάστηκε τις ιδέες του κομμουνισμού, αποχώρησε και επέστρεψε στο επάγγελμά
του ως τσαγκάρης.

Η κοινωνική του δράση τον οδήγησε και στην ενεργό πολιτική παρουσία. Το 1934
ήταν υποψήφιος δήμαρχος Κορίνθου με το ΚΚΕ, εκφράζοντας τα αιτήματα των
εργατών.

Στις εκλογές του 1935 ήταν υποψήφιος βουλευτής Αργολιδοκορινθίας με
το ΕΜΕΑ.
Στις βουλευτικές εκλογές του 1936, ο Μανιατέας ήταν και πάλι υποψήφιος στην
Αργολιδοκορινθία με το Παλλαϊκό Μέτωπο που στήριζε το ΚΚΕ. Στις προεκλογικές

συγκεντρώσεις στο Βασιλικό, το Βέλο, τις Κρήνες και την Κόρινθο, ο λόγος του ήταν
καθαρός και μαχητικός: ζητούσε αμνηστία για τους Ζαχαριάδη-Νεφελούδη, γενική
αμνηστία για τους φυλακισμένους κομμουνιστές, ψωμί και δουλειά για τους εργάτες,
ειρήνη και δημοκρατία για τον λαό.

Μετά την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του Μεταξά, ο Μανιατέας συνελήφθη και
εξορίστηκε πρώτα στην Ανάφη, μετά στη Φολέγανδρο και αργότερα φυλακίστηκε
στην Ακροναυπλία.

Για χρόνια, η οικογένειά του δεν είχε νέα του. Η γυναίκα και τα παιδιά του ζούσαν μέσα στη φτώχεια και τον φόβο, χωρίς όμως ο ίδιος να λυγίσει…

Τον Σεπτέμβριο του 1943 μεταφέρθηκε με τους άλλους Ακροναυπλιώτες στο
Χαϊδάρι.

Οι Γερμανοί, γνωρίζοντας ότι ήταν έμπειρος τσαγκάρης, του πρότειναν να
εξαιρεθεί από τη λίστα των μελλοθανάτων, ώστε να τους επιδιορθώνει τις αρβύλες. Η
απάντησή του « Θα εκτελεστεί ένας
λιγότερος ή θα βάλουν άλλον στη θέση μου;» « δέχομαι μόνο αν η θέση μου μείνει κενή.

Την Πρωτομαγιά του 1944, ο Θόδωρος Μανιατέας οδηγήθηκε στο Σκοπευτήριο της
Καισαριανής. Το όνομά του καταγράφηκε στους εκτελεσμένους ως «Θόδωρος

Μανιατέας, τσαγκάρης από την Κόρινθο».

Πίσω από το όνομά του στον κατάλογο των εκτελεσμένων υπήρχε ένας εργαζόμενος, ένας πατέρας, μια οικογένεια που στερήθηκε τον άνθρωπό της. Μια προσωπική ιστορία που δίνει πρόσωπο και βάθος στη συλλογική θυσία.

Η καταπακτή που κρατά τη μνήμη των διώξεων

Ξεχωριστή θέση στο φωτορεπορτάζ έχει η καταπακτή του σπιτιού. Σύμφωνα με την αφήγηση που συνοδεύει την επίσκεψη, αποτελούσε δίοδο διαφυγής του Μανιατέα όταν τον αναζητούσαν οι διωκτικές αρχές, στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά και στην συνέχεια στην Γερμανική Κατοχή .

Αυτό το μικρό άνοιγμα αποτυπώνει με συγκεκριμένο τρόπο τι σήμαινε να ζει κάποιος υπό διαρκή καταδίωξη: να χρειάζεται ακόμη και μέσα στο σπίτι του έναν δρόμο διαφυγής, να βρίσκεται σε επιφυλακή, να γνωρίζει ότι η επόμενη έρευνα μπορούσε να οδηγήσει στη φυλακή ή στην εξορία.

Οι φωτογραφίες από τον χώρο φέρνουν αυτή την πραγματικότητα κοντά στον σημερινό επισκέπτη. Η ιστορία αποκτά τόπο, διαστάσεις και ανθρώπινο μέτρο.

Μια συνάντηση μνήμης στη γειτονιά του

Η επίσκεψη εντάχθηκε στις δράσεις για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, με σύνθημα «Οι λαοί έχουν τη δύναμη! Να ανατρέψουν το σύστημα που γεννά τον φασισμό, τον πόλεμο και την εκμετάλλευση!».

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονταν χαιρετισμοί από τον δημοσιογράφο Νίκο Νικολόπουλο, εγγονό του Θεόδωρου Μανιατέα, τον Παύλο Καράγιωργα και την Άσπα Κοΐνη, μέλος της ΤΕ Κορινθίας του ΚΚΕ.

Η παρουσία της επόμενης γενιάς συνδέει την οικογενειακή μνήμη με την ευθύνη να διασωθούν οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων. Να γνωρίζουν οι νεότεροι ποιοι ήταν, πώς έζησαν και γιατί διώχθηκαν.

Το σπίτι του Θεόδωρου Μανιατέα στην Κόρινθο και η καταπακτή του διατηρούν ένα κομμάτι αυτής της διαδρομής. Μιας ζωής που τελείωσε στον τοίχο της Καισαριανής, αλλά εξακολουθεί να έχει όνομα, γειτονιά και ανθρώπους που τη θυμούνται.

Ξεχωριστή στιγμή της εκδήλωσης τιμής και ιστορικής μνήμης του ΚΚΕ αποτέλεσε η επίσκεψη στο σπίτι του Νικόλαου Χαριτωνίδη, δασκάλου και αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, που εκτελέστηκε στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το μνημείο του Νέγρη. Μια στάση σεβασμού στη θυσία του και υπενθύμιση πως η ιστορία της Αντίστασης παραμένει ζωντανή και στις γειτονιές μας.

Στο χώρο που ήταν το σπίτι του δασκάλου και αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Νικόλαου Χαριτωνίδη, μια στάση τιμής και μνήμης για τη θυσία του.

Ακολουθεί φωτορεπορτάζ από την επίσκεψη στο σπίτι και την καταπακτή διαφυγής.