Με αφορμή το ετήσιο τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα (5–7 Νοεμβρίου 2026)
Τι ζητάμε σήμερα από έναν Δήμο;
Κατά πόσο η Πολιτεία παρέχει στους Δήμους τα μέσα για να ανταποκριθούν σε όλα όσα περιμένουμε από αυτούς;
Πόσο «χώρο» έχουν οι Δήμαρχοι να αποφασίζουν για τον τόπο τους;
Επιστρέφοντας από την Καλαμάτα και από το πρόσφατο ετήσιο τακτικό συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), σκεφτόμουν πόσο διαφορετικά ακούγεται η λέξη «αρμοδιότητα» μέσα σε ένα συνέδριο και έξω από αυτό.
Για έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος σε ένα χωριό, το ερώτημα είναι αν θα περάσει και την επόμενη εβδομάδα ο άνθρωπος του Δήμου που τον βοηθά στο σπίτι.
Για τον Δήμο του όμως, η απάντηση εξαρτάται από το αν θα έχει προσωπικό, όχημα και χρήματα για να κρατήσει αυτή την υπόσχεση.
Με αυτό το μέτρο κρίνω κι εγώ τη συζήτηση για το μέλλον της αυτοδιοίκησης.
Πιστεύω ότι οι Δήμοι πρέπει να έχουν μεγαλύτερο λόγο στις αποφάσεις που αφορούν τον τόπο τους.
Μια δημοτική υπηρεσία και οι άνθρωποί της μπορούν να ξέρουν ποιος οικισμός μένει αποκλεισμένος με την πρώτη δυνατή βροχή ή ποια οικογένεια δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια για τα προς το ζην.
Αυτή η γνώση χτίζεται με τα χρόνια και δύσκολα φτάνει ολόκληρη σε ένα υπουργικό γραφείο. Αποκτά όμως αξία για τον πολίτη, μόνο όταν ο Δήμος έχει και την ευχέρεια να ενεργήσει.
Αν για μια επισκευή που επείγει σε ένα σχολικό συγκρότημα, ο Δήμος πρέπει πρώτα να περιμένει την κατάλληλη χρηματοδοτική πρόσκληση, κάποιος άλλος αντί αυτού έχει ήδη αποφασίσει πότε θα γίνει αυτή η εργασία.
Γι’ αυτό θεωρώ απολύτως δίκαιη τη διεκδίκηση περισσότερων πόρων από την εκάστοτε κυβέρνηση.
Θα ήθελα όμως, κυρίως ως πολίτης, να ακούω αυτή τη διεκδίκηση διατυπωμένη με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Όταν η Πολιτεία αναθέτει μια ευθύνη/αρμοδιότητα στους Δήμους, οφείλει από την πρώτη μέρα να έχει απαντήσει με σαφήνεια πόσο κοστίζει, ποιοι και πως θα την υλοποιήσουν με θεσμικό πλαίσιο που θα είναι όμως εφαρμόσιμο στην πράξη και κυρίως πώς θα εξασφαλίσει τα απαραίτητα χρηματικά ποσά σε βάθος χρόνου.
Στο άρθρο 102 του Συντάγματος προβλέπεται εξάλλου ότι η μεταβίβαση κρατικών αρμοδιοτήτων στην αυτοδιοίκηση θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από τους αντίστοιχους πόρους.
Η αξία αυτής της πρόβλεψης κρίνεται τη δεύτερη, την τρίτη, την τέταρτη χρονιά υλοποίησης μιας παροχής προς τους δημότες, όταν η ανάγκη εξακολουθεί να υπάρχει και η αρχική χρηματοδότηση έχει ενδεχομένως εξαντληθεί.
Γι’ αυτό θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ενίσχυση των τακτικών εσόδων των Δήμων μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων. Για να οργανώσει λόγου χάρη, τη φροντίδα στο σπίτι, ένας Δήμος πρέπει να ξέρει πριν ξεκινήσει η χρονιά πόσες επισκέψεις την εβδομάδα μπορεί να στηρίξει και σε ποια σημεία του Δήμου. Με αυτά τα στοιχεία μπορεί και να τεκμηριώσει τι επιπλέον χρειάζεται.
Με απασχολεί ιδιαίτερα τι σημαίνει αυτό για τους μικρότερους Δήμους.
Σε έναν ορεινό τόπο, μια διαδρομή για κατ’ οίκον φροντίδα μπορεί να πάρει ένα ολόκληρο πρωινό.
Αν η Πολιτεία συνεχίζει να κατανέμει τους χρηματικούς πόρους με βασικότερο κριτήριο πόσοι κατοικούν σε κάθε Δήμο, κινδυνεύουμε να υποτιμήσουμε ακριβώς το κόστος που επιτρέπει σε αυτούς τους ανθρώπους να συνεχίσουν να ζουν εκεί.
Θα περίμενα λοιπόν, από την κυβέρνηση και την αυτοδιοίκηση να συμφωνήσουν ποιο επίπεδο υπηρεσιών δικαιούται κάθε κάτοικος και ύστερα να υπολογίσουν τι χρειάζεται για να το εξασφαλίσουν σε κάθε τόπο.
Η διεκδίκηση αυτή μεγαλώνει όμως και την ευθύνη των αιρετών.
Από ένα δημοτικό συμβούλιο που ζητά μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και λιγότερη κρατική εξάρτηση, περιμένουμε να εξηγεί δημόσια και τεκμηριωμένα τις επιλογές του.
Κι όταν ένα πρόβλημα ξεπερνά τα όρια ενός Δήμου, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με ένα ρέμα που διασχίζει περισσότερους Δήμους, περιμένουμε από τους Δήμους και τις Περιφέρειες να συντονίζουν εγκαίρως τις παρεμβάσεις που αναλογούν στον καθένα.
Αυτά κράτησα από την Καλαμάτα.
Θέλουμε Δήμους που να μπορούν να δίνουν τον λόγο τους στους πολίτες και να τον τηρούν.
Θέλουμε την Πολιτεία να μεριμνά έγκαιρα, έτσι ώστε οι Δήμοι να τηρούν τα υποσχόμενα στους δημότες τους.
Και τότε θα έχουμε κάθε λόγο να επιστρέψουμε, έναν χρόνο μετά, και να ρωτήσουμε αν πράγματι αυτά έγιναν.
*Νεκτάριος Γ. Σπηλιόπουλος είναι Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός MEng, MSc, MBA – Εξειδικευμένος Σύμβουλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης
pressvoice.gr
