ΔΙΕΘΝΕΣ ΝΕΑΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ

«Γνωρίζοντας το Αρχαίο Δράμα»

Το Διεθνές Νεανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου συνεχίζει τη δράση του όλο τον χρόνο

Συνεχίζουμε σήμερα με το 6ο άρθρο της σειράς «Γνωρίζοντας το Αρχαίο Δράμα», στο πλαίσιο της 5ης διοργάνωσης του Διεθνούς Νεανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου (17-20 Απριλίου 2027).

Η σειρά αυτή κειμένων αφιερωμένων στο αρχαίο δράμα και την αρχαία ελληνική γραμματεία ξεκίνησε στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 μέσα από τη φιλόξενη εφημερίδα «Η Φωνή της Κορινθίας» και υλοποιείται με την επιστημονική συνεργασία της φιλολόγου Σοφίας Σκάζα, την οποία ευχαριστούμε θερμά για τη γενναιόδωρη προσφορά γνώσης και τη συμβολή της στη μορφωτική και πολιτιστική αποστολή του Φεστιβάλ.

Το φεστιβάλ δεν περιορίζεται στις ημέρες των παραστάσεων. Αποτελεί έναν ζωντανό θεσμό παιδείας και πολιτισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Εύη Κοκκίνου

Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής

Διεθνούς Νεανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου

 

  1. Τα κατά ποιόν μέρη της Τραγωδίας

Γράφει η Σοφία Σκάζα, φιλόλογος

Κόρινθος, 19 Νοεμβρίου 2026

Το αρχαίο δράμα αποτελεί  ένα πολυσύνθετο δημιούργημα, μια έξοχη πνευματική  έκφραση, την οποία όσο προσεκτικότερα κανείς μελετά τόσο περισσότερο τον ενθουσιάζει και τον μαγεύει. Τέτοια συναρπαστικά στοιχεία με σπουδαίο ρόλο στη σύνθεση κάθε δράματος αποτελούν  η πλοκή, η δέση και η λύση. Πλοκή ήταν ο τρόπος με τον οποίον ο δημιουργός έπλεκε, έδενε τα γεγονότα μεταξύ τους και τα οδηγούσε στο τέλος τους. Η δέση αποτελεί το πρώτο βασικό μέρος της πλοκής, όπου παρουσιάζεται η σύγκρουση, περιπλέκονται τα γεγονότα και αυξάνεται η αγωνία μέχρι το κρίσιμο σημείο καμπής. Εκεί ακριβώς ξεκινά η στροφή, η μετάβαση του ήρωα προς την ευτυχία ή τη δυστυχία. Η λύση ακολουθεί και περιλαμβάνει όσα συμβαίνουν από την αρχή αυτής της μετάβασης μέχρι το τέλος του έργου.

Θα πρέπει να προσθέσουμε εδώ δυο ακόμα σημαντικά συστατικά στοιχεία του δράματος: την περιπέτεια και την αναγνώριση. Η περιπέτεια είναι η διαδικασία με την οποία ο ήρωας του έργου έπεφτε από τη μια κατάσταση στην άλλη, από τη δυστυχία στην ευτυχία και αντίστροφα. Εννοείται πως οι συγκλονιστικότερες περιπέτειες αφορούσαν την συντριβή του ήρωα, την πτώση του από μια κατάσταση δύναμης, αυτάρκειας και ευτυχίας σε μια απελπιστική κατάσταση κατά την οποία έχανε τα πάντα και ταπεινωνόταν.  Η αναγνώριση ήταν ο τρόπος με τον οποίο δύο ή περισσότερα πρόσωπα του δράματος έφταναν με τους δεξιοτεχνικούς χειρισμούς της πλοκής να αναγνωρίσουν το ένα το άλλο, ενώ πριν αγνοούσαν την ταυτότητά τους. Ο Αριστοτέλης θεωρεί την αναγνώριση στην «Ιφιγένεια εν Ταύροις» την τεχνικότερη του αρχαίου θεάτρου!

Πέρα όμως από τα εξωτερικά και τυπικά στοιχεία της μορφής υπάρχουν στο δράμα τα εσωτερικά  και ουσιαστικότερα. Ο Αριστοτέλης αναφέρει έξι. Το μύθο, τη λέξη, το μέλος, την όψη, το ήθος και τη διάνοια. Ο μύθος είναι το πρωταρχικό και το πλέον απαραίτητο. Είναι η ιστορία που δραματοποιεί ο ποιητής, η υπόθεση, το «σενάριο». Τα θέματα των δραματικών μύθων προέρχονταν από το πλούσιο υλικό της μυθολογίας κυρίως αλλά και της ιστορίας. Οι φημισμένες μυθικές βασιλικές οικογένειες των Ατρειδών και των Λαβδακιδών, επεισόδια από τον Όμηρο και την αργοναυτική εκστρατεία αποτελούν προσφιλή θέματα για τους ποιητές. Η λέξη είναι το γραμμένο κείμενο, η στιχουργία, τα μέτρα και οι ρυθμοί. Το μέλος είναι οι μελωδίες, τα μουσικά στοιχεία. Δυστυχώς, το μέλος αποτελεί τελείως χαμένη εμπειρία για μας σήμερα. Η όψη είναι τα οπτικά στοιχεία της αναπαράστασης, η σκηνογραφία και η ενδυματολογία, όπως θα λέγαμε με σύγχρονους όρους. Οι δραματουργοί έδιναν μεγάλη σημασία στην όψη και βελτίωναν συνεχώς τα μέσα που χρησιμοποιούσαν προκειμένου να «ζωντανέψουν» τους ήρωές τους με επιτυχία.

Η σκευή ήταν το σύνολο των στοιχείων που φορούσε ή κρατούσε ο υποκριτής: το προσωπείο, το κοστούμι (πάντα ανάλογο με το φύλο, την ηλικία, το αξίωμα και τον χαρακτήρα), τα σύμβολα της εξουσίας του ή τα αντικείμενα που είχαν σχέση με κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα, όταν εμφανιζόταν επί σκηνής. Τα προσωπεία στην αρχή ήταν πήλινα και αργότερα δερμάτινα, ζωγραφισμένα έντονα και απέδιδαν σχηματικά το σταθερό χαρακτήρα κάθε ήρωα. Τα κοστούμια ήταν πολυτελή και μεγαλόπρεπα, με παραγεμίσματα που έδιναν στο σώμα πελώριες διαστάσεις. Η διόγκωση αυτή ήταν απαραίτητη στα μεγάλα υπαίθρια θέατρα, όπου το φυσικό ανθρώπινο σώμα εξαφανίζεται και ο υποκριτής αδυνατεί να πείσει το θεατή για το μέγεθος και το μεγαλείο των μυθικών ηρώων. Οι ηθοποιοί φορούσαν στα πόδια τους περίφημους κοθόρνους, μεγάλα υποδήματα με υπερυψωμένες σόλες. Περπατούσαν αργά και αυτό έδινε μια τελετουργική κίνηση.

Το ήθος ήταν ο χαρακτήρας του δραματικού ήρωα, ο τρόπος δηλαδή που αντιδρούσε στις καταστάσεις. Η διάνοια ήταν  ο τρόπος που εξέφραζε τις σκέψεις του και το περιεχόμενο των σκέψεών του, τις ιδέες και τις απόψεις του για τον κόσμο, τη ζωή και τα επιχειρήματα που ανέπτυσσε για να στηρίξει τις θέσεις αυτές.

 Μπορούμε τώρα να καταλάβουμε πόσο σημαντικό και δύσκολο έργο επιτελούσε ο αρχαίος δραματικός ποιητής, πόση προσπάθεια κατέβαλλε για να διδάξει ένα άρτιο και ενδιαφέρον έργο στους θεατές!

fonikor.gr