ΕΕ: Ετοιμάστε σακίδια, συνηθίστε τον πόλεμο
Εφόδια για 72 ώρες, ετοιμότητα από την προσχολική ηλικία, υποδομές για πολιτικές και στρατιωτικές ανάγκες. Το ερώτημα ξεπερνά το τι θα βάλουμε στο σακίδιο: σε ποια καθημερινότητα καλούμαστε να συνηθίσουμε;
Νερό, τρόφιμα, είδη πρώτης ανάγκης και ένα σακίδιο έτοιμο για την ώρα της κρίσης. Η Κομισιόν παρουσίασε στις 3 Νοεμβρίου νέες, μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία του πληθυσμού, με βασική σύσταση τα νοικοκυριά να μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες, όσο κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η εκπαίδευση στην ετοιμότητα από την προσχολική και πρωτοβάθμια ηλικία.
Η πρόληψη είναι αναγκαία. Όμως για ποιες κρίσεις μάς προετοιμάζουν και ποιες πολιτικές ακολουθούν ώστε να τις αποτρέψουν;
Η ίδια η ευρωπαϊκή στρατηγική δίνει το πλαίσιο: φυσικές καταστροφές, κυβερνοαπειλές, γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις. Προβλέπει στενότερη συνεργασία πολιτικών και στρατιωτικών μηχανισμών, σχεδιασμό επενδύσεων και υποδομών διττής χρήσης και τακτικές ασκήσεις ετοιμότητας. Η πολεμική διάσταση αποτελεί ρητό μέρος του σχεδιασμού.
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό ζήτημα: ο κίνδυνος να μάθουν οι κοινωνίες να αντιμετωπίζουν τον πόλεμο ως κανονικό ορίζοντα της ζωής τους. Να οργανώνουν γύρω του το σπίτι, το σχολείο, τις μετακινήσεις, τις δημόσιες υπηρεσίες. Να συζητούν περισσότερο πώς θα αντέξουν τις συνέπειές του και λιγότερο ποιος αποφασίζει, με ποιους στόχους και με ποιο κόστος.
Και η σύσταση των 72 ωρών απαιτεί απαντήσεις. Ποιος μπορεί να αγοράσει επιπλέον προμήθειες όταν δυσκολεύεται να καλύψει τις σημερινές ανάγκες του; Ποιος εξασφαλίζει τον ηλικιωμένο που ζει μόνος, τον άνθρωπο με αναπηρία, τον ασθενή που εξαρτάται από φάρμακα ή ηλεκτρικό εξοπλισμό; Και μετά τις 72 ώρες, ποιος εγγυάται ότι η βοήθεια θα έχει φτάσει;
Το σακίδιο δεν είναι δημόσιο σχέδιο προστασίας. Δεν αντικαθιστά το νοσοκομείο, το ασθενοφόρο, την ασφαλή υποδομή, την οργανωμένη εκκένωση. Η προσωπική προετοιμασία έχει αξία όταν στηρίζεται σε έναν μηχανισμό που λειτουργεί. Διαφορετικά, η «ανθεκτικότητα» κινδυνεύει να γίνει μια κομψή λέξη για το «αντέξτε όσο μπορείτε».
Το ίδιο ισχύει για τα σχολεία. Τα παιδιά χρειάζονται γνώσεις προστασίας, ασφαλή κτίρια και εκπαιδευτικούς που μπορούν να τα καθοδηγήσουν. Χρειάζονται όμως και μια προοπτική ζωής που δεν περιορίζεται στην εξοικείωση με τη διαρκή απειλή. Η εκπαίδευση στην ασφάλεια δεν πρέπει να καταλήξει εκπαίδευση στην αποδοχή του πολέμου.
Οι νέες οδηγίες δεν αποδεικνύουν ότι επίκειται πόλεμος. Δείχνουν, όμως, ότι η προετοιμασία για συγκρούσεις ενσωματώνεται στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό και φτάνει μέχρι την καθημερινότητα των πολιτών.
Γι’ αυτό χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις: Ποιες δημόσιες δομές ενισχύονται; Πώς προστατεύονται όσοι δεν έχουν χρήματα, αποθέματα ή οικογενειακή βοήθεια; Και τι γίνεται για την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων;
Οι λαοί δικαιούνται κάτι περισσότερο από οδηγίες επιβίωσης. Δικαιούνται πολιτικές που μειώνουν τον κίνδυνο του πολέμου και κράτη που αναλαμβάνουν την προστασία τους.
Γιατί το μέτρο της ασφάλειας δεν είναι πόσες ώρες μπορεί να αντέξει μόνος του ο πολίτης. Είναι αν θα χρειαστεί να μείνει μόνος.
