Απαιτείται διαφάνεια για τη μεταφορά του αδριάντα του Κολοκοτρώνη… το σήμα κατατεθέν της Τρίπολης

Η αιφνιδιαστική απόφαση για τη μεταφορά και συντήρηση του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη από την πλατεία Άρεως στην Αθήνα, με αφορμή τις φθορές που έχει υποστεί το μνημείο, ανέδειξε ένα βαθύτερο πρόβλημα, την απουσία έγκαιρης ενημέρωσης και ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου για ένα ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της ιστορικής ταυτότητας της πόλης. Η απόφαση, όσο αναγκαία κι αν είναι, παρουσιάστηκε ως τετελεσμένο γεγονός, αφήνοντας στους πολίτες εύλογες απορίες και ανησυχίες.

Το άγαλμα του Γέρου του Μοριά δεν αποτελεί απλώς ένα καλλιτεχνικό δημιούργημα. Είναι σύμβολο της Τρίπολης, ένα σημείο αναφοράς που συνοδεύει τις μνήμες γενεών, τις σχολικές επισκέψεις, τις επετειακές εκδηλώσεις και την καθημερινότητα της πόλης. Είναι ένα μνημείο που δεν κοσμεί απλώς μια πλατεία, «αναπνέει» μαζί με την κοινωνία, αποτελεί κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας και είναι άρρηκτα δεμένο με την ιστορική φυσιογνωμία της Τρίπολης. Γι’ αυτό και η απόσυρσή του χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης δημοσιότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια συνηθισμένη τυπική τεχνική εργολαβία.

Όλοι μας ενημερωθήκαμε για τις εκτεταμένες φθορές στο άγαλμα μόνο αφού η απόφαση είχε ήδη ληφθεί. Από το ρεπορτάζ προκύπτει ότι ο ανδριάντας παρουσιάζει σημαντικές ρωγμές, διάτρηση και οξείδωση, ενώ η βάση στήριξης έχει υποστεί φθορές που εγείρουν σοβαρούς κινδύνους για τη στατικότητα του μνημείου. Επώνυμος γλύπτης που έχει φιλοτεχνήσει κι άλλες προτομές στην πόλη κι έχει επιθεωρήσει το μνημείο φέρεται να προειδοποιεί ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος κατάρρευσης αν δεν προχωρήσει άμεσα η συντήρηση. Ωστόσο, παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης ενημερωνόμαστε με καθυστέρηση.

Επίσης, από την συζήτηση που έγινε στο Δημοτικό Ραδιόφωνο, μάθαμε από τον δήμαρχο ότι η συντήρηση στην Τρίπολη εξασφαλίζει μόλις λίγα χρόνια παράτασης ζωής στο μνημείο, ενώ η συντήρηση σε εξειδικευμένο χυτήριο στην Αθήνα εγγυάται δεκαετίες. Πρόκειται λοιπόν για ένα σοβαρό ζήτημα που απαιτεί τεκμηρίωση και δημόσια επεξήγηση. Ένα μνημείο τέτοιας ιστορικής σημασίας δεν μπορεί να «μετακινείται» χωρίς πλήρη ενημέρωση των πολιτών. Η απομάκρυνση του ανδριάντα χωρίς ενημέρωση κινδυνεύει να ερμηνευθεί, εντός και εκτός πόλης, ως απερίσκεπτη ενέργεια ή ως ένδειξη ότι το σύμβολο “ξεριζώνεται”. Ο ίδιος ο συμβολισμός του Κολοκοτρώνη καθιστά οποιοδήποτε χειρισμό εξαιρετικά ευαίσθητο. Δεν μπορεί να υπάρξουν εικόνες μεταφοράς χωρίς να έχουν προηγηθεί σαφείς και τεκμηριωμένες εξηγήσεις. Μα ακόμα κι αν πρέπει να μεταφερθεί το άγαλμα στην Αθήνα, απαγορεύεται να υπάρξουν εικόνες μεταφοράς.

Η δημοτική αρχή, για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να διασφαλιστεί ότι η συντήρηση του αγάλματος θα γίνει με τον βέλτιστο τρόπο, οφείλει να πράξει τώρα αυτό που παραλείφθηκε στην αρχή: να συγκαλέσει άμεσα, ειδική ανοιχτή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου με πλήρη δημοσιότητα. Σε αυτή τη συνεδρίαση επιβάλλεται να παρουσιαστεί το σύνολο των τεχνικών δεδομένων: φωτογραφικό υλικό, εκθέσεις συντηρητών, γνωματεύσεις μηχανικών, αναλυτική κοστολόγηση και σύγκριση των διαθέσιμων λύσεων. Πρέπει επίσης να κληθούν οι συντηρητές γλυπτών που έχουν ελέγξει το άγαλμα, οι μηχανικοί της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου, επαγγελματίες μηχανικοί της πόλης μέλη του ΤΕΕ και οι μηχανικοί δημοτικοί σύμβουλοι, ώστε να πραγματοποιηθεί μια συνολική και τεκμηριωμένη αξιολόγηση, αφού πρώτα όμως πραγματοποιήσουν επιτόπια αυτοψία, που θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αξιοπιστία της διαδικασίας.

Η ευθύνη βέβαια, δεν ανήκει μόνο στον δήμαρχο, όταν μάλιστα είναι ο μόνος που ασχολήθηκε σοβαρά με το θέμα από την ημέρα που τοποθετήθηκε ο αδριάντας στην πλατεία Άρεως. Βαρύνει όλους τους δημοτικούς συμβούλους ανεξαρτήτως παράταξης, οι οποίοι έχουν υποχρέωση να εγγυηθούν πως το σύμβολο της πόλης θα τύχει της άριστης δυνατής συντήρησης, με πλήρη διασφάλιση της στατικότητας, της αντοχής, της αισθητικής και της ιστορικής του αξίας.

Η πολιτιστική κληρονομιά της Τρίπολης δεν πρέπει να γίνεται αντικείμενο μικροπολιτικής ή πρόχειρης διαχείρισης. Από τη στιγμή που το μνημείο κινδυνεύει, όλοι οφείλουν να βάλουν πάνω από όλα το συμφέρον της πόλης. Γιατί αν – ο μη γένοιτο – συμβεί μια ανεπανόρθωτη ζημιά, αν ο ανδριάντας καταρρεύσει θα έχει ανυπολόγιστο ηθικό και ιστορικό κόστος. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν για την Τρίπολη μια πληγή που δεν θα επουλωνόταν ποτέ. Τότε η απώλεια θα είναι ιστορική και οι ευθύνες συλλογικές. Αρα δεν επιτρέπονται εμβαλωματικές λύσεις.

Η συζήτηση γύρω από το άγαλμα του Κολοκοτρώνη δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι και πολιτισμική, είναι και κοινωνική, είναι και ηθική. Αγγίζει την ταυτότητα της πόλης και τη σχέση της με το παρελθόν της. Η πόλη όμως δεν μπορεί να πορευτεί με σκόρπιες κουβέντες κι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Τρίπολη έχει υποχρέωση να προστατεύει τα μνημεία της με διαφάνεια και σοβαρότητα.

Το άγαλμα του Κολοκοτρώνη αποτελεί σήμα κατατεθέν της Τρίπολης, γι’ αυτό κι αξίζει σεβασμό, φροντίδα και πλήρη διαφάνεια σε κάθε απόφαση που το αφορά. Η μεταφορά του αγάλματος στην Αθήνα για συντήρηση μπορεί τελικά να αποδειχθεί η σωστή επιλογή. Μπορεί όμως και όχι. Το ζητούμενο είναι να ληφθεί η σωστή απόφαση συλλογικά από το αρμόδιο όργανο που είναι το Δημοτικό Συμβούλιο, μέσα από εμπεριστατωμένη γνώση που θα προέλθει από εισηγήσεις ειδικών, επιχειρήματα και ουσιαστικό διάλογο.

Το άγαλμα του Κολοκοτρώνη είπαμε είναι η ψυχή της Τρίπολης. Συνεπώς η Τρίπολη δεν μπορεί να επιτρέψει το παραμικρό λάθος στο μνημείο που κουβαλά το βάρος της ταυτότητάς της.