Τουρκικός χάρτης αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας με πρόφαση την προστασία του περιβάλλοντος
Σε νέα πρόκληση προχώρησε η Άγκυρα, ανακοινώνοντας τη δημιουργία δύο «θαλάσσιων πάρκων» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με έναν χάρτη που παρακάμπτει ελληνικά νησιά και χωρικά ύδατα, μεταξύ αυτών και το Καστελλόριζο. Η τουρκική κυβέρνηση προώθησε τον χάρτη στην Διακυβερνητική Επιτροπή Ωκεανογραφίας (IOC) της UNESCO, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο από την ελληνική κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση.
Αλλά τι είναι ακριβώς τα θαλάσσια πάρκα και γιατί η τουρκική αυτή κίνηση έχει τόσο βαθιά γεωπολιτική σημασία;
Τι είναι τα «θαλάσσια πάρκα»
Τα θαλάσσια πάρκα ή θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές είναι ζώνες που έχουν ως σκοπό την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, του οικοσυστήματος και των φυσικών πόρων. Καθορίζονται βάσει διεθνών συμφωνιών (όπως η UNCLOS – Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας) και πρέπει να βασίζονται σε επιστημονικά, περιβαλλοντικά και νομικά κριτήρια.
Οι χώρες μπορούν να δημιουργούν τέτοια πάρκα εντός των χωρικών υδάτων τους ή κατ’ εξαίρεση σε διεθνή ύδατα, με σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών.
Γιατί προκαλεί ανησυχία η τουρκική κίνηση
Η Τουρκία δημοσίευσε χάρτη που εμφανίζει:
-
Θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου, έξω από τα τουρκικά χωρικά ύδατα.
-
Δεύτερο πάρκο στην Ανατολική Μεσόγειο, που παρακάμπτει πλήρως το Καστελλόριζο, υπονομεύοντας την επήρειά του σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.(Πιο κάτω αναλύουμε τους λόγους παράληψης του Καστελλόριζου)
Η Άγκυρα ισχυρίζεται πως οι ζώνες αυτές στοχεύουν στην προστασία του οικοσυστήματος, ωστόσο:
-
Δεν έγινε καμία συνεννόηση με την Ελλάδα, μολονότι πρόκειται για περιοχές ελληνικών συμφερόντων.
-
Ο χάρτης υπονοεί ζώνες τουρκικής επιρροής σε μη οριοθετημένα ύδατα, πατώντας πάνω στο αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
-
Είναι πολιτική απάντηση στις πρόσφατες ελληνικές ανακοινώσεις για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο.
Η ενέργεια ερμηνεύεται ως πρόσχημα διεθνούς κατοχύρωσης τουρκικών διεκδικήσεων, χωρίς νομική βάση.
Γιατί παρακάμπτει η Τουρκία το Καστελλόριζο – Η ουσία της πρόκλησης
Η παράλειψη του Καστελλόριζου από τον τουρκικό χάρτη δεν είναι σύμπτωση. Η Άγκυρα επιχειρεί σταθερά να αμφισβητήσει το δικαίωμα του νησιού να διαθέτει ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα, παρότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει πλήρη δικαιώματα στα κατοικημένα νησιά.
Το Καστελλόριζο:
-
Ανήκει στην ελληνική επικράτεια και αποτελεί το ανατολικότερο σημείο της χώρας.
-
Δημιουργεί θαλάσσια σύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, αποκλείοντας την Τουρκία από πρόσβαση σε μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Τουρκία, παρουσιάζοντας «θαλάσσιο πάρκο» που ξεκινά βορειοανατολικά της Ρόδου και φτάνει έως την Αττάλεια, επιχειρεί να κατοχυρώσει τετελεσμένα στο χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου χωρίς αναγνώριση ελληνικών δικαιωμάτων.
Η θέση της Ελλάδας
Το Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε την κίνηση:
«Απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη. Δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Η Αθήνα επισημαίνει ότι η Τουρκία προσπαθεί να καλύψει διεκδικήσεις σε βάρος της Ελλάδας με περιβαλλοντικό μανδύα, παραβιάζοντας:
-
Το Δίκαιο της Θάλασσας,
-
Το Διεθνές Πλαίσιο Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού,
-
Τις αρχές της UNESCO.
Οι κομματικές αντιδράσεις
ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής:
«Επικίνδυνη κλιμάκωση της τουρκικής στρατηγικής. Η Ελλάδα πρέπει να διεθνοποιήσει το ζήτημα άμεσα. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να λειτουργεί ως προπέτασμα παραβίασης διεθνών κανόνων».
Ζητούν την επιτάχυνση της ίδρυσης Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στην Ελλάδα, με θεσμική και επιστημονική τεκμηρίωση.
ΣΥΡΙΖΑ:
«Η Τουρκία παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κυβέρνηση πρέπει να εγκαταλείψει τη στρατηγική υποτίμησης των τουρκικών ενεργειών».
Καλεί την κυβέρνηση να καταρτίσει συνολική εθνική στρατηγική απέναντι στην «Γαλάζια Πατρίδα» και να ενισχύσει τη διεθνή διπλωματική πίεση.
ΚΚΕ:
Αν και δεν υπήρξε ειδική ανακοίνωση για τα θαλάσσια πάρκα, το ΚΚΕ:
-
Επικρίνει και την Ελλάδα και την Τουρκία για χρήση περιβαλλοντικών πολιτικών για γεωπολιτικά παιχνίδια.
-
Τονίζει πως η αστική πολιτική και οι ιμπεριαλιστικές βλέψεις θέτουν σε κίνδυνο την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή.
«Ο λαός να μην έχει καμία εμπιστοσύνη στις κυβερνήσεις που παίζουν παιχνίδια κυριαρχίας με πρόσχημα την οικολογία».
Εν ολίγοις
Η ανακοίνωση των τουρκικών «θαλάσσιων πάρκων» δεν είναι μια αθώα περιβαλλοντική πρωτοβουλία, αλλά μια σαφής πολιτική πράξη με στόχο τη διεθνοποίηση του τουρκικού αφηγήματος για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά, με την υποστήριξη της διεθνούς νομιμότητας, καλείται να αντιδράσει συντονισμένα, τόσο διπλωματικά όσο και στο πεδίο της ενημέρωσης και στρατηγικής περιβαλλοντικής πολιτικής.
Η θάλασσα είναι οικοσύστημα, αλλά και χώρος κυριαρχικών δικαιωμάτων — και η ισορροπία ανάμεσα σε περιβαλλοντική προστασία και εθνική κυριαρχία παραμένει κρίσιμη.
Μ.Π.Ν.
