Γράφει η Τέτα Μπονάτσου Λογίστρια – φοροτεχνικός
Ο «κουμπαράς» των παιδιών: Ισχυρό κίνητρο αποταμίευσης, αλλά ποιοι μπορούν πραγματικά να την αξιοποιήσουν;
Μια νέα φιλοσοφία κρατικής ενίσχυσης εισάγει ο ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για τα παιδιά: το κράτος δεν δίνει ένα επίδομα για άμεση κατανάλωση, αλλά συνεισφέρει στη δημιουργία ενός κεφαλαίου που θα παραλάβει ο νέος στα 18 του. Η ιδέα έχει αναμφίβολα θετικά στοιχεία. Έχει όμως και δύο πλευρές που χρειάζονται προσοχή: το επενδυτικό ρίσκο και, κυρίως, το γεγονός ότι μεγαλύτερη κρατική ενίσχυση θα μπορούν να αξιοποιήσουν οι οικογένειες που έχουν χρήματα να αποταμιεύουν.
Πώς θα λειτουργεί
Σύμφωνα με την επίσημη εξειδίκευση των μέτρων, οι γονείς θα μπορούν να ανοίξουν ειδικό επενδυτικό λογαριασμό για το παιδί μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννησή του.
Για το ποσό που θα καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας, το κράτος θα βάζει ισόποση συμμετοχή, μέχρι τα 1.200 ευρώ ετησίως.
Το όριο αυτό δεν θα παραμένει σταθερό: προβλέπεται αύξηση κατά 10% ανά πενταετία. Έτσι, από τα 1.200 ευρώ θα ανεβαίνει στα 1.320 ευρώ, αργότερα στα 1.452 ευρώ κ.ο.κ.
Ο γονέας δεν είναι υποχρεωμένος να καταθέτει 100 ευρώ κάθε μήνα. Μπορεί να χρησιμοποιεί πάγια εντολή ή να καταθέτει χρήματα όποτε επιθυμεί.
Εάν κάποια χρονιά δεν βάλει χρήματα, ο λογαριασμός δεν χάνεται και συνεχίζει να λειτουργεί. Για τη συγκεκριμένη χρονιά, όμως, δεν θα καταθέτει χρήματα ούτε το κράτος.
Δεν προβλέπονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
49.304 ευρώ καταθέσεις – τα μισά από το κράτος
Το επίσημο παράδειγμα είναι εντυπωσιακό.
Για ένα παιδί που γεννήθηκε το 2026 και ο λογαριασμός του ανοίξει το 2027, εάν ο γονέας καταβάλλει κάθε χρόνο το ανώτατο ποσό που αντιστοιχίζεται από το Δημόσιο, σε βάθος 18 ετών θα έχουν κατατεθεί συνολικά 49.304 ευρώ.
Από αυτά, τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από τον γονέα και άλλα 24.652 ευρώ από το κράτος.
Εδώ βρίσκεται και ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία του μέτρου: ουσιαστικά, για το ποσό που βρίσκεται εντός των προβλεπόμενων ορίων, το Δημόσιο διπλασιάζει την αποταμιευτική προσπάθεια της οικογένειας.
Πώς προκύπτουν τα 64.109 και τα 77.062 ευρώ
Τα χρήματα όμως δεν θα βρίσκονται σε έναν απλό καταθετικό «κουμπαρά».
Θα επενδύονται υποχρεωτικά σε επιτρεπόμενα επενδυτικά προϊόντα, όπως αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα.
Στο επίσημο παράδειγμα, εάν η απόδοση του επενδυτικού λογαριασμού είναι 3%, το ποσό στην ενηλικίωση υπολογίζεται στα 64.109 ευρώ.
Με απόδοση 5%, το ποσό φτάνει στα 77.062 ευρώ.
Αυτά, όμως, είναι παραδείγματα υπολογισμού και όχι εγγυημένες αποδόσεις.
Επένδυση σημαίνει και ρίσκο
Και εδώ χρειάζεται προσοχή στην παρουσίαση του μέτρου.
Όσο μεγαλύτερη απόδοση επιδιώκει μια επένδυση, τόσο περισσότερο πρέπει να εξετάζεται και ο κίνδυνος που τη συνοδεύει. Η ίδια η κυβερνητική εξειδίκευση αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα θα διαφέρουν ως προς το επίπεδο ρίσκου και ότι ο γονέας θα έχει τη δυνατότητα επιλογής.
Προβλέπονται ασφαλιστικές δικλίδες: τα προϊόντα θα προσφέρονται από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες ή αδειοδοτημένες επιχειρήσεις επενδυτικών υπηρεσιών και θα απαιτείται ειδική έγκριση σε συνεργασία με τις αρμόδιες εποπτικές αρχές.
Θα υπάρχει επίσης κοινός τρόπος παρουσίασης του κόστους και δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλο εγκεκριμένο επενδυτικό προϊόν.
Όλα αυτά ενισχύουν τη διαφάνεια και την εποπτεία. Δεν σημαίνουν, όμως, ότι μία επενδυτική απόδοση 3% ή 5% είναι εγγυημένη.
Και αυτό πρέπει να είναι απολύτως κατανοητό από κάθε οικογένεια.
Το μεγάλο κοινωνικό ερώτημα
Υπάρχει, όμως, και ένα δεύτερο ζήτημα, ίσως σημαντικότερο.
Τι συμβαίνει με τους γονείς που δεν έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύουν;
Τα 100 ευρώ τον μήνα μπορεί να φαίνονται ένα διαχειρίσιμο ποσό για ένα νοικοκυριό με οικονομική άνεση. Για μια οικογένεια όμως που δυσκολεύεται να καλύψει ενοίκιο, λογαριασμούς, τρόφιμα και τις ανάγκες των παιδιών, τα 100 ευρώ μπορεί απλώς να μην υπάρχουν.
Και αν υπάρχουν δύο παιδιά, μιλάμε ήδη για 200 ευρώ τον μήνα προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως η κρατική αντιστοίχιση.
Εδώ εμφανίζεται η βασική κοινωνική αδυναμία του σχεδιασμού:
η κρατική ενίσχυση εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του γονέα να αποταμιεύσει.
Ο γονέας που μπορεί να καταθέτει το μέγιστο ποσό θα λαμβάνει και τη μέγιστη κρατική συμμετοχή. Εκείνος που δεν μπορεί να βάλει τίποτα κάποια χρονιά δεν θα παίρνει ούτε την αντίστοιχη κρατική κατάθεση.
Έτσι, δύο παιδιά της ίδιας ηλικίας μπορούν να φτάσουν στα 18 τους με πολύ διαφορετικά κεφάλαια – και μέρος αυτής της διαφοράς θα έχει δημιουργηθεί από την ίδια την κρατική συμμετοχή.
Μήπως χρειάζεται ένας ελάχιστος «κουμπαράς» για κάθε παιδί;
Εδώ θα μπορούσε να εξεταστεί μια κοινωνικά δικαιότερη συμπλήρωση του μέτρου.
Να υπάρχει μια ελάχιστη κρατική κατάθεση για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το αν οι γονείς του μπορούν να αποταμιεύσουν.
Και πάνω σε αυτή τη βάση να λειτουργεί η πρόσθετη αντιστοίχιση: όσο αποταμιεύει η οικογένεια, τόσο να προσθέτει το κράτος μέχρι το προβλεπόμενο όριο.
Με αυτόν τον τρόπο δεν θα καταργούνταν το κίνητρο για αποταμίευση, αλλά θα εξασφαλιζόταν ότι ακόμη και το παιδί μιας οικονομικά αδύναμης οικογένειας θα φτάσει στην ενηλικίωσή του με ένα ελάχιστο κεφάλαιο εκκίνησης.
Μια καλή ιδέα που πρέπει να γίνει και δίκαιη
Ο επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά έχει μια ενδιαφέρουσα φιλοσοφία. Δημιουργεί κίνητρο αποταμίευσης, κινητοποιεί ιδιωτικά και δημόσια κεφάλαια και μπορεί πράγματι να δώσει σε έναν νέο στα 18 του ένα σημαντικό οικονομικό εφόδιο για σπουδές, στέγη ή ένα επαγγελματικό ξεκίνημα.
Χρειάζεται, όμως, να μιλάμε με ακρίβεια.
Τα 64.109 ή τα 77.062 ευρώ δεν είναι εγγυημένα ποσά. Είναι υπολογισμοί που βασίζονται σε συγκεκριμένες επενδυτικές αποδόσεις.
Και κυρίως, χρειάζεται να απαντηθεί ένα απλό ερώτημα:
Τι κεφάλαιο θα έχει στα 18 του το παιδί της οικογένειας που σήμερα δεν μπορεί να βάλει ούτε 100 ευρώ τον μήνα στην άκρη;
Εάν η πολιτεία θέλει πραγματικά να δημιουργήσει έναν «κουμπαρά» για τη νέα γενιά, ίσως το πρώτο ποσό σε αυτόν τον κουμπαρά πρέπει να είναι εγγυημένο για κάθε παιδί.
Γιατί η αποταμίευση μπορεί να εξαρτάται από τις δυνατότητες κάθε οικογένειας.ΓΗ αφετηρία που προσφέρει η πολιτεία, όμως, οφείλει να είναι όσο το δυνατόν δικαιότερη.
Ο νέος “κουμπαράς” για τα παιδιά, που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το 2027
Για οποιαδήποτε διευκρίνιση στο τηλέφωνο 27410 84805
