Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Πού είναι το έγγραφο, ποιες είναι οι εγγυήσεις;
Η Τουρκία εμφανίζει τις έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου ως πραγματοποιούμενες με τη συγκατάθεσή της. Η Αθήνα το διαψεύδει, ενώ η γαλλική διακοίνωση προκαλεί πολιτική αντιπαράθεση. Με τη Meridiam να έχει μακροχρόνια συμφέροντα και στην Τουρκία, η ισχυρή γαλλική παρουσία δεν αρκεί ως απάντηση στις ανησυχίες για τα κυριαρχικά δικαιώματα και την ασφάλεια.
Η αναχώρηση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από το Ηράκλειο στις 10 Νοεμβρίου σηματοδοτεί την επανεκκίνηση της διαδικασίας των ερευνών βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση. Δεν σημαίνει ακόμη πόντιση του καλωδίου ούτε επίλυση των διαφορών που συνοδεύουν το έργο.
Με τη NAVTEX 1127/26, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι διαδρομές των ερευνών έχουν συντονιστεί με τις αρχές της και έχουν τη συγκατάθεσή τους. Επικαλείται, παράλληλα, την υφαλοκρηπίδα που διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας την τουρκική αγγελία ως άκυρη και υπογραμμίζοντας ότι οι εργασίες καλύπτονται από ελληνικές άδειες.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι η γαλλική εταιρεία δεν ζήτησε τουρκική άδεια. Αντίστοιχα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι άδειες χορήγησαν αποκλειστικά η Ελλάδα και η Κύπρος.
Ο τουρκικός ισχυρισμός περί συγκατάθεσης δεν αποδεικνύει ότι ζητήθηκε άδεια. Δείχνει, όμως, ότι η Άγκυρα επιμένει να εμφανίζεται ως αρμόδια για τις εργασίες.
Γιατί δεν δημοσιοποιείται η διακοίνωση;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι η γαλλική ενημέρωση προς την Τουρκία δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης και δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο. Δηλώνει, επίσης, ότι το περιεχόμενό της δεν δημιουργεί πρόβλημα στην ελληνική κυβέρνηση, χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες.
Οι αντιδράσεις κομμάτων της αντιπολίτευσης και τα αιτήματα εξηγήσεων θέτουν ένα ουσιαστικό ζήτημα διαφάνειας: τι ακριβώς κοινοποίησε η γαλλική πλευρά στην Άγκυρα και ποιος ήταν ο συντονισμός με την Αθήνα;
Γιατί δεν δίνεται στη δημοσιότητα το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης, ώστε να μπορούν να ελεγχθούν οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις; Αν συντρέχουν λόγοι διπλωματικού απορρήτου, η κυβέρνηση οφείλει να τους εξηγήσει και να ενημερώσει αρμοδίως τη Βουλή. Αντίστοιχα, η εταιρεία πρέπει να αποσαφηνίσει αν υπήρξε δική της επικοινωνία με τις τουρκικές αρχές.
Η απαίτηση για ενημέρωση δεν προδικάζει το περιεχόμενο του εγγράφου. Αφορά τον έλεγχο χειρισμών που αγγίζουν κυριαρχικά δικαιώματα.
Γαλλικά συμφέροντα και στις δύο πλευρές
Η Meridiam κατέχει το 66% της Great Sea Interconnector, ενώ ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί το 34%. Ο γαλλικός όμιλος έχει, όμως, μακροχρόνια επιχειρηματική παρουσία και στην Τουρκία.
Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, συμμετέχει με 45% στο νοσοκομείο των Αδάνων και 68% στο νοσοκομείο του Ελαζίγκ, σε συνεργασία με την τουρκική Rönesans. Οι συμβάσεις προβλέπουν 25ετή λειτουργία μετά την κατασκευή. Οι ευρύτερες εμπορικές συναλλαγές Γαλλίας – Τουρκίας έφτασαν τα 23,8 δισ. ευρώ το 2025, σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Οικονομίας.
Αυτοί οι δεσμοί δεν προδικάζουν τις γαλλικές αποφάσεις. Καταδεικνύουν, ωστόσο, ότι υπάρχουν σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στις γαλλοτουρκικές σχέσεις, τα οποία δεν μπορούν να απουσιάζουν από την πολιτική αξιολόγηση.
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την αισιοδοξία ότι το έργο θα προχωρήσει χωρίς αναταράξεις, επισημαίνοντας τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα και την ισχυρή γαλλική παρουσία. Ποιες συγκεκριμένες πολιτικές δεσμεύσεις στηρίζουν αυτή την αισιοδοξία; Η συμμετοχή ενός επενδυτικού ομίλου δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Ο κίνδυνος πολέμου απαιτεί απαντήσεις
Οι αντικρουόμενες NAVTEX δεν σημαίνουν ότι επίκειται πόλεμος. Οι ενεργειακοί ανταγωνισμοί και οι θαλάσσιες διεκδικήσεις, όμως, απαιτούν σοβαρή αξιολόγηση των κινδύνων κλιμάκωσης.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ και οι στρατηγικές συνεργασίες της πρέπει να κρίνονται και από τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η χώρα. Η γεωπολιτική «αναβάθμιση» δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερη ασφάλεια για τον λαό.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγεί πώς προστατεύονται τα κυριαρχικά δικαιώματα, ποιες εγγυήσεις διαθέτει και πώς αποτρέπεται η εμπλοκή σε ευρύτερη σύγκρουση. Οι επενδυτικές προσδοκίες δεν απαντούν σε αυτά τα ερωτήματα.
Το καλώδιο θα κριθεί από το κόστος, τους όρους υλοποίησης και το πραγματικό όφελος για τους καταναλωτές. Η ειρήνη και η ασφάλεια χρειάζονται σαφείς πολιτικές δεσμεύσεις και δημόσιο έλεγχο.
Γιατί αν τα γεωπολιτικά παζάρια καταλήξουν στα όπλα, ο λογαριασμός για τους λαούς θα μετριέται σε ζωές.
