Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες στρέφουν ολοένα και περισσότερο την προσοχή τους σε ένα απρόσμενο ερώτημα: μπορούν τα εμβόλια να προσφέρουν οφέλη πέρα από την προστασία απέναντι στις λοιμώξεις; Μια νέα αμερικανική μελέτη για το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα φαίνεται να δίνει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα απάντηση, συνδέοντάς το με την επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Ερευνητές της Σχολής Γεροντολογίας Leonard Davis του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 3.800 ανθρώπους ηλικίας άνω των 70 ετών. Στόχος τους ήταν να εξετάσουν εάν ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα επηρεάζει δείκτες που σχετίζονται με τη διαδικασία της γήρανσης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν εμβολιαστεί εμφάνιζαν:
-
χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής,
-
πιο αργή επιγενετική γήρανση,
-
καλύτερους δείκτες λειτουργίας του ανοσοποιητικού,
-
συνολικά μικρότερο «σκορ» βιολογικής γήρανσης σε σύγκριση με συνομηλίκους που δεν είχαν εμβολιαστεί.
Τι σημαίνει «βιολογική» και όχι χρονολογική ηλικία
Οι επιστήμονες ξεχωρίζουν πλέον τη χρονολογική ηλικία (τα χρόνια ζωής) από τη βιολογική ηλικία, δηλαδή το πόσο «γερασμένος» είναι πραγματικά ο οργανισμός σε κυτταρικό επίπεδο.
Η βιολογική γήρανση επηρεάζεται από:
-
τη φλεγμονή,
-
τη λειτουργία του ανοσοποιητικού,
-
τις αλλαγές στα γονίδια και στις πρωτεΐνες,
-
τη φθορά των ιστών και των νευρικών κυττάρων.
Η μελέτη αξιολόγησε επτά διαφορετικούς τέτοιους δείκτες ώστε να σχηματίσει μια συνολική εικόνα της γήρανσης.
Γιατί το αποτέλεσμα παρατηρήθηκε κυρίως στους ηλικιωμένους
Ένα βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι αν το εμβόλιο επιβραδύνει τη γήρανση μόνο στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους.
Η απάντηση των ειδικών είναι πιο σύνθετη: η έρευνα πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά σε άτομα άνω των 70 ετών, επομένως μόνο σε αυτή την ομάδα υπάρχουν σαφή επιστημονικά δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι νεότεροι άνθρωποι δεν ωφελούνται , απλώς δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι το όφελος φαίνεται εντονότερο στους ηλικιωμένους επειδή:
-
το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί με την ηλικία,
-
η χρόνια φλεγμονή αυξάνεται όσο μεγαλώνουμε,
-
ο ιός που προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα επανενεργοποιείται συχνότερα μετά τα 50–60 έτη.
Το φαινόμενο «inflammaging»
Κεντρικό ρόλο φαίνεται να παίζει η λεγόμενη «inflammaging», δηλαδή η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και συνδέεται με καρδιοπάθειες, γνωστική έκπτωση και μυοσκελετικά προβλήματα.
Το εμβόλιο πιθανόν μειώνει τη φλεγμονή εμποδίζοντας την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμευλογιάς που παραμένει αδρανής στο νευρικό σύστημα. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα δεν βρίσκεται σε συνεχή «κατάσταση συναγερμού», κάτι που μπορεί να επιβραδύνει τη φθορά του οργανισμού.
Μπορεί να ωφελεί και άτομα μέσης ηλικίας;
Οι ειδικοί θεωρούν πιθανό ότι παρόμοια οφέλη μπορεί να υπάρχουν και σε ανθρώπους μέσης ηλικίας, όμως ίσως είναι μικρότερα ή χρειάζονται περισσότερα χρόνια για να γίνουν εμφανή. Νέες μελέτες βρίσκονται ήδη σε σχεδιασμό ώστε να εξεταστεί αυτή η πιθανότητα.
Περισσότερα από ένα απλό εμβόλιο
Τα ευρήματα ενισχύουν μια νέα επιστημονική θεωρία σύμφωνα με την οποία ορισμένα εμβόλια δεν προστατεύουν μόνο από λοιμώξεις αλλά «εκπαιδεύουν» συνολικά το ανοσοποιητικό σύστημα, επηρεάζοντας μηχανισμούς που σχετίζονται με τη μακροζωία και την υγιή γήρανση.
Παρότι απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για οριστικά συμπεράσματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα δεδομένα ανοίγουν έναν νέο δρόμο στην ιατρική πρόληψη: τα εμβόλια ίσως αποτελούν στο μέλλον όχι μόνο ασπίδα απέναντι στις ασθένειες, αλλά και εργαλείο για πιο υγιή γηρατειά.
